సరిహద్దుల రక్షణ, రక్షక దళాల ఔన్నత్యం

فضل الرباط والمرابطين "10 / 4 / 2026 తేదీన ప్రసారం చేయబడిన శుక్రవారపు ప్రసంగం (ఖుత్బా)." సరిహద్దుల రక్షణ, రక్షక దళాల ఔన్నత్యం

"ఇన్నల్ హమ్దలిల్లాహి, నహ్మదుహు వ నస్తయీనుహు వ నస్తగ్ఫిరుహు, వ నఊజు బిల్లాహి మిన్ షురూరి అన్ఫుసినా వ సయ్యిఆతి ఆమాలినా. మయ్యహ్దిహిల్లాహు ఫలా ముదిల్ల లహు, వ మయ్యుద్లిల్ ఫలా హాదియ లహు. వ అష్ హదు అల్లా ఇలాహ ఇల్లల్లాహు వహ్దహు లా షరీక లహు, వ అష్ హదు అన్న ముహమ్మదన్ అబ్దుహు వ రసూలుహు." నిశ్చయంగా సకల స్తోత్రములు అల్లాహ్ కే దక్కుతాయి. మేము ఆయన్నే స్తుతిస్తాము, ఆయన సహాయాన్నే కోరుకుంటాము, ఆయన క్షమాపణనే వేడుకుంటాము. మా ఆత్మలలోని చెడు నుండి, మా చెడు పనుల నుండి అల్లాహ్ శరణు కోరుతున్నాము. అల్లాహ్ ఎవరికైతే మార్గదర్శకత్వం చేస్తాడో, వారిని ఎవరూ దారి తప్పించలేరు. ఆయన ఎవరినైతే దారి తప్పనిస్తాడో, వారికి మార్గదర్శకత్వం చేసేవారు ఎవరూ లేరు. అల్లాహ్ తప్ప ఆరాధ్యుడు లేడని, ముహమ్మద్ ﷺ ఆయన ప్రవక్త అని నేను సాక్ష్యమిస్తున్నాను. يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ( [آل عمران:102]. ఓ ముస్లింలారా! అల్లాహ్ యొక్క శాశ్వతమైన నియమం మరియు ఆయన నిర్ణయం ఏమిటంటే: సత్యం (హఖ్) మరియు అసత్యం (బాతిల్) మధ్య ఘర్షణ నిరంతరం జరుగుతూనే ఉంటుంది. ఒక సమయంలో ఒకటి పైచేయి సాధిస్తే, మరో సమయంలో ఇంకొకటి పైచేయి సాధిస్తుంది. కానీ చివరికి సత్యమే విజయం సాధిస్తుంది, అసత్యం ఎంతో కాలం నిలవదు, అది తుడిచిపెట్టుకుపోతుంది. అల్లాహ్ తాలా ఇలా సెలవిచ్చాడు: بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَى الْبَاطِلِ فَيَدْمَغُهُ فَإِذَا هُوَ زَاهِقٌ وَلَكُمُ الْوَيْلُ مِمَّا تَصِفُونَ కాని మేము (ఇక్కడ) సత్యం ద్వారా అసత్యంపై దెబ్బతీస్తున్నాము. ఇలా సత్యం అసత్యం తలను పగలగొడ్తుంది. చూస్తుండగానే అసత్యం అంతిమశ్వాస విడుస్తుంది. కనుక మీ అభూత కల్పనలకు మీకు వినాశం తప్పదు. (సూరా అల్-అంబియా: 18) నేడు మనం ఎదుర్కొంటున్న ఈ క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో, దుర్మార్గుడైన శత్రువు చేస్తున్న అన్యాయం మరియు దాడుల నేపథ్యంలో, మన ధర్మాన్ని రక్షించుకోవడం వల్ల కలిగే పుణ్యాన్ని మనం గుర్తుంచుకోవాలి. అల్లాహ్ మార్గంలో చేసే పోరాటం (జిహాద్) యొక్క గొప్పతనాన్ని, సరిహద్దుల వద్ద కాపలా కాసే వారికి, రక్షక దళాలకు మరియు ముస్లింల భద్రత కోసం మేల్కొని ఉండేవారికి అల్లాహ్ సిద్ధం చేసిన బహుమానాలను మనం స్మరించుకోవాలి. అల్లాహ్ దాసులారా! ముస్లిం దేశాలను రక్షించడం, ముస్లింల ప్రాణాలను, ఆస్తులను కాపాడటం అనేది అల్లాహ్ మార్గంలో చేసే జిహాద్. ఇది ఇస్లాం యొక్క శిఖరం వంటిది. దీని కోసం అల్లాహ్ గొప్ప ప్రతిఫలాలను నిర్ణయించాడు. ఎవరైతే నిష్కల్మషమైన మనస్సుతో అల్లాహ్ వాక్కును ఉన్నతమైనదిగా చేయడానికి పోరాడుతారో, వారికి ఉన్నతమైన పదవులను వాగ్దానం చేశాడు. అల్లాహ్ తాలా ఇలా సెలవిచ్చాడు: يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى تِجَارَةٍ تُنْجِيكُمْ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ * تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَتُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ అర్థం: "ఓ విశ్వాసులారా! బాధాకరమైన శిక్ష నుండి మిమ్మల్ని రక్షించే ఒక వ్యాపారం గురించి నేను మీకు చెప్పనా? మీరు అల్లాహ్ ను, ఆయన ప్రవక్తను విశ్వసించండి మరియు మీ ప్రాణాలతో, ఆస్తులతో అల్లాహ్ మార్గంలో జిహాద్ చేయండి. మీరు గ్రహించగలిగితే ఇదే మీ పాలిట శ్రేయస్కరం." (సూరా అస్-సఫ్: 10-11) అబూ హురైరా (రజి) ఉల్లేఖించిన హదీసులో ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారు: "إِنَّ فِي الْجَنَّةِ مِئَةَ دَرَجَةٍ، أَعَدَّهَا اللَّهُ لِلْمُجَاهِدِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، مَا بَيْنَ الدَّرَجَتَيْنِ كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ" "నిశ్చయంగా స్వర్గంలో వంద అంతస్తులు ఉన్నాయి. వాటిని అల్లాహ్ తన మార్గంలో పోరాడే వారి కోసం సిద్ధం చేశాడు. ప్రతి రెండు అంతస్తుల మధ్య దూరం భూమ్యాకాశాల మధ్య ఉన్నంత దూరం ఉంటుంది." (సహీహ్ బుఖారీ) అల్లాహ్ మార్గంలో చేసే జిహాద్‌లో 'రిబాత్' (సరిహద్దుల వద్ద కాపలా కాయడం), సరిహద్దులను అంటిపెట్టుకుని ఉండటం మరియు ఇస్లాం, ముస్లింల గౌరవ మర్యాదలను రక్షించడం కూడా ఒక భాగమే. ఇమామ్ అహ్మద్ (రహిమహుల్లా) ఇలా అన్నారు: "నా దృష్టిలో రిబాత్ అనేది జిహాద్‌కు మూలం మరియు దాని శాఖ కూడా." అల్లాహ్ మీపై కరుణించుగాక, తెలుసుకోండి! మీ భద్రత మరియు సంరక్షణ కోసం మీ వెనుక సైన్యం (Army), హోం శాఖ (Police), అగ్నిమాపక సిబ్బంది (Firefighters), ఆరోగ్య కార్యకర్తలు (Medical Staff) మరియు ఇలాంటి క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో అవసరమైన ప్రతి ఒక్కరూ రక్షక దళాలుగా నిలబడి ఉన్నారు. మన దేశాన్ని కాపాడటానికి వారు తమ ప్రాణాలను పణంగా పెట్టారు, మన ధర్మం మరియు విశ్వాసం (అఖీదా) యొక్క రక్షణ కోసం తమ సర్వస్వాన్ని ధారపోశారు. మేము ఈ మిహ్రాబ్ మరియు మింబర్ (ప్రసంగ పీఠం) నుండి వారికి శుభవార్తను అందజేస్తున్నాము: "మీరు చేస్తున్న ఈ జిహాద్‌కు మీకు అభినందనలు, మీరు చేస్తున్న ఈ రిబాత్ (కాపలా) మీకు ఎంతో పుణ్యాన్ని తెచ్చిపెడుతుంది." ముస్లిం దేశాల రక్షణ కోసం ఒక రోజు కాపలా కాయడం అనేది ఈ ప్రపంచం, దాని సంపదలు, నిధులు మరియు సుఖాల కంటే ఎంతో మేలైనది. ఎందుకంటే అల్లాహ్ కాపలాదారుని కోసం అపారమైన పుణ్యాన్ని సిద్ధం చేశాడు. సహల్ బిన్ సాద్ (రజి) ఉల్లేఖించిన హదీసులో ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారు: رِبَاطُ يَوْمٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا عَلَيْهَا "అల్లాహ్ మార్గంలో ఒక రోజు సరిహద్దును కాపలా కాయడం, ఈ ప్రపంచం మరియు దానిపై ఉన్న వాటన్నింటి కంటే శ్రేష్ఠమైనది." (బుఖారీ, ముస్లిం) ముస్లింల రక్షణ కోసం ఒక పగలు మరియు ఒక రాత్రి సరిహద్దులో గడపడం అనేది, ఒక నెల అంతా పగలు ఉపవాసం ఉండి, రాత్రంతా నమాజు (తహజ్జుద్) చదవడము కంటే ఉత్తమమైనది. సత్యవంతుడైన ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) చెప్పిన మాట మీరు వినలేదా?: رِبَاطُ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ خَيْرٌ مِنْ صِيَامِ شَهْرٍ وَقِيَامِهِ "ఒక పగలు మరియు ఒక రాత్రి సరిహద్దును కాపలా కాయడం, ఒక నెల ఉపవాసాలు మరియు (రాత్రి) ప్రార్థనల కంటే ఉత్తమమైనది." (ముస్లిం) అబూ హురైరా (రజి) ఇలా అన్నారు: "ముస్లింల లోని బడుగు బలహీనుల్ని శత్రువుల నుండి రక్షించ డానికి సముద్ర తీరాన ఒక రాత్రి కాపలా కాయడం, నాకు మక్కాలోని మస్జిదుల్ హరామ్ లేదా మదీనాలోని మస్జిదున్ నబవీలో 'లైలతుల్ ఖదర్'ను పొందుట కంటే ఎక్కువ ఇష్టం." ఒక సరిహద్దులను సంరక్షించేవాడు తన విధి నిర్వహణలో మరణిస్తే, అతని పుణ్యం ఆగకుండా నిరంతరం కొనసాగుతూనే ఉంటుంది. అల్లాహ్ అతడిని సమాధి శిక్ష నుండి రక్షిస్తాడు. ఇది అల్లాహ్ దృష్టిలో అతనికి ఉన్న గౌరవానికి నిదర్శనం. ఇస్లాం కోటను కాపలా కాస్తూ, తన ప్రాణాలను అర్పించిన వ్యక్తికి నిజంగా ఇది దక్కాల్సిన గౌరవమే. ఫుజాల బిన్ ఉబైద్ (రజి) ఉల్లేఖన ప్రకారం ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారు: كُلُّ مَيِّتٍ يُخْتَمُ عَلَى عَمَلِهِ إِلَّا الْمُرَابِطَ، فَإِنَّهُ يَنْمُو لَهُ عَمَلُهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَيُؤَمَّنُ مِنْ فَتَّانِ الْقَبْرِ "ప్రతి మరణించిన వ్యక్తి కర్మలు ముగిసిపోతాయి, కానీ కాపలాదారుని) కర్మలు మాత్రం ప్రళయ దినం వరకు పెరుగుతూనే ఉంటాయి మరియు అతను సమాధి పరీక్ష నుండి సురక్షితంగా ఉంటాడు." (అబూ దావూద్, తిర్మిజీ) హునైన్ యుద్ధ సమయంలో ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) "ఈ రాత్రి మనల్ని ఎవరు కాపలా కాస్తారు?" అని అడిగారు. అనస్ బిన్ అబీ మర్సద్ అల్-గనవి (రజి) "నేను ఓ అల్లాహ్ ప్రవక్త!" అని ముందుకు వచ్చారు. ఆయన ఉదయం వరకు కాపలా కాశారు. ఆయన తిరిగి వచ్చినప్పుడు ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) "నువ్వు రాత్రి గుర్రం దిగావా?" అని అడిగారు. ఆయన "లేదు, కేవలం నమాజు కొరకు లేదా అవసరం తీర్చుకోవడానికి తప్ప దిగలేదు" అని చెప్పారు. అప్పుడు ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) "నువ్వు నీపై (స్వర్గాన్ని) అనివార్యం చేసుకున్నావు, ఇకపై నువ్వు ఏమీ చేయకపోయినా నీకు పర్వాలేదు" అని అన్నారు (అంటే నీవు చేసిన ఈ గొప్ప పని నిన్ను స్వర్గానికి తీసుకెళ్లడానికి సరిపోతుంది). (అబూ దావూద్) అల్లాహ్ నాకు మరియు మీకు మహద్గ్రంథం ఖురాన్ ద్వారా శుభాలను ప్రసాదించుగాక. అందులోని ఆయతుల ద్వారా, హితబోధల ద్వారా మనందరికీ ప్రయోజనం చేకూర్చుగాక. నేను ఈ మాటలు చెబుతూ, నా కోసం మరియు మీ కోసం అల్లాహ్ వద్ద క్షమాపణ వేడుకుంటున్నాను. ఆయన క్షమించేవాడు మరియు కరుణామయుడు. రెండవ ఖుత్బా (రెండవ ప్రసంగం) సకల స్తోత్రాలు లోక రక్షకుడైన అల్లాహ్ కే శోభిస్తాయి. అల్లాహ్ తప్ప నిజ ఆరాధ్యుడెవరూ లేరని, ఆయన అద్వితీయుడని, ఆయనకు ఎవరూ సాటిలేరని నేను సాక్ష్యమిస్తున్నాను. ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) అల్లాహ్ యొక్క దాసుడు మరియు ప్రవక్త అని నేను సాక్ష్యమిస్తున్నాను. అల్లాహ్ యొక్క కరుణాకటాక్షాలు ప్రవక్తపై, ఆయన కుటుంబ సభ్యులపై మరియు ఆయన సహచరులందరిపై కురియుగాక. అమ్మా బాద్ (ఆ తర్వాత): నేను నాకు మరియు మీకు అల్లాహ్ పట్ల భయభక్తులు (తఖ్వా) కలిగి ఉండాలని వసియ్యత్ (హితబోధ) చేస్తున్నాను. నిశ్చయంగా, ఎవరైతే అల్లాహ్ కు భయపడతారో, అల్లాహ్ వారిని రక్షిస్తాడు, వారిని పాపాల నుండి కాపాడతాడు మరియు వారికి ఆశ్రయం ప్రసాదిస్తాడు. అల్లాహ్ తాలా ఇలా సెలవిచ్చాడు: يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا "ఓ విశ్వాసులారా! అల్లాహ్ కు భయపడండి మరియు సూటిగా ఉండే (నిజాయితీ గల) మాటనే మాట్లాడండి." (సూరా అల్-అహ్జాబ్: 70) ఓ ముస్లిం సోదరులారా! ముస్లింలకు సేవ చేయడం, వారి వ్యవహారాలను చూసుకోవడం మరియు వారి ప్రయోజనాల కోసం మేల్కొని ఉండటం అనేది అత్యున్నతమైన ఆరాధనలలో (ఇబాదత్) ఒకటి. ముఖ్యంగా కష్టకాలంలో మరియు యుద్ధ సమయాల్లో ఇది ఇంకా గొప్పది. మన సైన్యం మరియు అంతర్గత భద్రతా సిబ్బంది (పోలీసులు) అల్లాహ్ తర్వాత మనకు పటిష్టమైన కోట మరియు రక్షణ కవచం వంటివారు. అగ్నిమాపక సిబ్బంది మరియు ఈ కఠిన పరిస్థితుల్లో శత్రువుల దాడులను ఎదుర్కోవడంలో ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా సహాయపడుతున్న ప్రతి ఒక్కరూ ఒక రకమైన 'రిబాత్' (కాపలా) లోనే ఉన్నారు. వారు ఇళ్లను ప్రమాదాల నుండి కాపాడుతున్నారు మరియు ప్రజల ప్రాణాలను దుర్మార్గుల కుట్రల నుండి రక్షిస్తున్నారు. అబ్దుల్లా బిన్ అబ్బాస్ (రజి) ఉల్లేఖన ప్రకారం ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారు: عَيْنَانِ لَا تَمَسُّهُمَا النَّارُ: عَيْنٌ بَكَتْ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ، وَعَيْنٌ بَاتَتْ تَحْرُسُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ "రెండు రకాల కళ్ళను (నరకాగ్ని) తాకదు: ఒకటి అల్లాహ్ భయంతో ఏడ్చిన కన్ను, రెండు అల్లాహ్ మార్గంలో కాపలా కాస్తూ రాత్రంతా మేల్కొని ఉన్న కన్ను." (తిర్మిజీ) ముస్లింల రక్షణ కోసం మేల్కొని ఉండే అటువంటి రక్షకులకు అల్లాహ్ నరకాగ్నిని నిషిద్ధం చేశాడు. ఇస్లాం యొక్క వివిధ రంగాలలో సేవ చేసే ప్రతి ఒక్కరికీ ఈ పుణ్యం లభిస్తుందని ఆశించవచ్చు. ధర్మ ప్రచారకులు, సంస్కర్తలు, మసీదు ఇమామ్‌లు మరియు ఉపాధ్యాయులు కూడా ఒక గొప్ప బాధ్యతలో ఉన్నారు. వారు ప్రజలకు హితబోధ చేస్తూ, వారిని ధైర్యపరుస్తూ, కష్టకాలంలో సృష్టించిన అల్లాహ్ పైనే ఆధారపడేలా ప్రోత్సహిస్తారు. అలాగే వైద్యులు మరియు ఆరోగ్య సిబ్బంది కూడా గొప్ప సేవలో ఉన్నారు; వారు గాయపడిన వారికి చికిత్స చేస్తారు మరియు రోగులను కాపాడతారు. ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారు: مَنْ نَفَّسَ عَنْ مُؤْمِنٍ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ الدُّنْيَا، نَفَّسَ اللَّهُ عَنْهُ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ... "ఎవరైతే ఒక విశ్వాసి యొక్క ప్రాపంచిక కష్టాన్ని తొలగిస్తారో, అల్లాహ్ ప్రళయ దినాన అతని కష్టాన్ని తొలగిస్తాడు. ఎవరైతే ఇబ్బందుల్లో ఉన్నవాడికి వెసులుబాటు కలిగిస్తారో, అల్లాహ్ అతనికి ఇహపరలోకాల్లో వెసులుబాటు కలిగిస్తాడు. ఒక దాసుడు తన సోదరునికి సహాయం చేస్తున్నంత కాలం అల్లాహ్ ఆ దాసునికి సహాయం చేస్తూనే ఉంటాడు." (ముస్లిం) అల్లాహ్ దాసులారా! ఈ పుణ్య దేశమైన కువైట్ ప్రజలు ఏకదైవారాధన (తౌహీద్) మరియు సున్నత్ పై వారి పెంపకం జరిగింది. వారు ధార్మికతకు మరియు మంచి నడవడికకు ప్రసిద్ధి. వారు మసీదులను నిర్మించారు, పాఠశాలలను స్థాపించారు మరియు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆపదలో ఉన్నవారిని ఆదుకున్నారు. కాబట్టి కువైట్‌ను కాపాడుకోవడం అంటే అల్లాహ్ ధర్మానికి సహాయపడే వారిని కాపాడుకోవడమే. కాబట్టి మీరు శుభాన్ని ఆశించండి, ఆశాజనకంగా ఉండండి. మీరందరూ కలిసి అల్లాహ్ తాడును (ధర్మాన్ని) గట్టిగా పట్టుకోండి. మీ నాయకుడితో కలిసి ఏకతాటిపై ఉండండి. విభేదాలకు, గొడవలకు దూరంగా ఉండండి. అల్లాహ్ తాలా ఇలా సెలవిచ్చాడు: وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ "అల్లాహ్ కు మరియు ఆయన ప్రవక్తకు విధేయులై ఉండండి. పరస్పరం కలహించుకోకండి, లేదంటే మీరు బలహీనపడిపోతారు మరియు మీ ప్రభావం తగ్గిపోతుంది. సహనం వహించండి, నిశ్చయంగా అల్లాహ్ సహనం వహించే వారి తోడు ఉంటాడు." (సూరా అన్ఫాల్: 46) ముగింపు దుఆ (ప్రార్థన): ఓ అల్లాహ్! నీ దాసుడు మరియు ప్రవక్త అయిన ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) పై కరుణాకటాక్షాలు కురిపించు. ఆయన సహచరులందరినీ మరియు మమ్మల్ని నీ కరుణతో క్షమించు. ఓ అల్లాహ్! నిన్ను స్మరించుకోవడానికి, నీకు కృతజ్ఞతలు తెలుపుకోవడానికి మరియు నిన్ను చక్కగా ఆరాధించడానికి మాకు సహాయం చేయి. ఓ అల్లాహ్! మాకు తోడుగా ఉండు, మాకు వ్యతిరేకంగా ఉండకు. మాకు విజయాన్ని ప్రసాదించు, మాపై ఎవరికీ విజయాన్ని ఇవ్వకు. మాకు మార్గదర్శకత్వం చేయి మరియు హిదాయత్ మార్గాన్ని మాకు సులభతరం చేయి. ఓ అల్లాహ్! మా దేశాల్లో మాకు శాంతిని ప్రసాదించు. మాపై భద్రత మరియు స్థిరత్వం అనే అనుగ్రహాన్ని కొనసాగించు. ఓ అల్లాహ్! కువైట్‌ను మరియు దాని ప్రజలను అన్ని రకాల కీడుల నుండి రక్షించు. ఈ దేశాన్ని మరియు మిగిలిన అన్ని ముస్లిం దేశాలను శాంతియుతంగా ఉంచు. ఓ అల్లాహ్! సరిహద్దుల్లో కాపలా కాస్తున్న మా సోదరులను రక్షించు, వారి పాదాలను స్థిరంగా ఉంచు. ఓ అల్లాహ్! మా అమీర్ మరియు వలీ అహద్ (యువరాజు)లకు నీకు ఇష్టమైన పనులు చేయడానికి తౌఫీక్ ప్రసాదించు. వారిని పుణ్యం మరియు భయభక్తుల మార్గంలో నడిపించు.

దుఆ - విశ్వాసి యొక్క ఆయుధం

ఖుత్బా (ప్రసంగం) - శుక్రవారం, 29 షవ్వాల్ 1447 హిజ్రీ (ఏప్రిల్ 17, 2026) الدُّعَاءُ سِلَاحُ الْمُؤْمِنِ దుఆ - విశ్వాసి యొక్క ఆయుధం

ఇన్నల్ హమ్దలిల్లాహి, నహ్మదుహూ వ నస్తయీనుహూ వ నస్తగ్ఫిరుహు, వ నవూజు బిల్లాహి మిన్ షురూరి అన్ఫుసినా వ సయ్యిఆతి ఆమాలి నా, మన్ యహ్దిహిల్లాహు ఫలా ముదిల్ల లహు, వ మన్ యుద్లిల్ ఫలా హాదియ లహు, వ అష్హదు అన్ లా ఇలాహ ఇల్లల్లాహు వహ్దహు లా షరీక లహు, వ అష్హదు అన్న ముహమ్మదన్ అబ్దుహూ వ రసూలుహు. (యా అయ్యూహల్లజీన ఆమనుత్తఖుల్లాహ హఖ్ఖ తుఖాతిహీ వలా తమూతున్న ఇల్లా వ అన్తుమ్ ముస్లిమూన్) వాతసిమూ బిల్ కితాబి వస్ సున్నతి, ఫ ఇన్న ఖైరల్ కలామి కలాముల్లాహి, వ ఖైరల్ హద్యి హద్యు రసూలిల్లాహి సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లమ్, వ ఇన్న షర్రల్ ఉమూరి ముహ్దసాతుహా. అమ్మా బాద్: వినమ్రులైన సేవకుల గొప్ప ఆరాధనలలో మరియు పశ్చాత్తాపం చెందే వారి శ్రేష్టమైన విధేయతలలో ఒకటి: అల్లాహ్ ను వేడుకోవడం (దుఆ) మరియు ఆయన ముందు మొరపెట్టుకోవడం. ఇదే నిజమైన ఆరాధన మరియు నిశ్చయమైన విధేయత. నుమాన్ బిన్ బషీర్ (రజిఅల్లాహు అన్హు) కథనం ప్రకారం ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా సెలవిచ్చారు: «إِنَّ الدُّعَاءَ هُوَ الْعِبَادَةُ» (నిశ్చయంగా దుఆయే ఆరాధన) [అహ్మద్, తిర్మిజీ]. దుఆ అనేది అల్లాహ్ దృష్టిలో ఎంతో గౌరవప్రదమైనది మరియు ఆయనకు అత్యంత ఇష్టమైనది. అబూ హురైరా (రజిఅల్లాహు అన్హు) కథనం ప్రకారం ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారు: «لَيْسَ شَيْءٌ أَكْرَمَ عَلَى اللَّهِ مِنَ الدُّعَاءِ» (అల్లాహ్ దృష్టిలో దుఆ కంటే గౌరవప్రదమైనది మరేదీ లేదు) [అహ్మద్, అల్బానీ]. కష్టాలు, సంక్షోభాలు ఎదురైనప్పుడు మరియు ఆపదలు చుట్టుముట్టినప్పుడు భూమ్యాకాశాల ప్రభువును శరణు వేడటం దుఆ యొక్క గొప్ప సమయం. ముస్లింలపై ముప్పులు వచ్చిపడినప్పుడు, విశ్వాసులు తమ సృష్టికర్త వైపుకు పరుగెత్తుతారు. ఆపదలో ఉన్న వ్యక్తిలా ఆయన్ని వేడుకుంటారు. ఎందుకంటే ఆయనే సహాయం కోరేవారికి సహాయకుడు అని, శరణు కోరేవారికి ఆశ్రయమిచ్చేవాడు అని వారికి తెలుసు. అవిశ్వాసులు అసహ్యించుకున్నా సరే, అల్లాహ్ తన పనిని పూర్తి చేస్తాడు. ఆకాశాల మరియు భూమి సైన్యాలు ఆయనవే, అధికారం ఆయనదే మరియు ఆయన ప్రతిదీ చేయగల సమర్థుడు. శత్రువుల దాడి జరిగినప్పుడు అల్లాహ్‌ను దుఆ ద్వారా వేడుకోవడం ప్రవక్తలందరి సున్నత్. అల్లాహ్ తన గ్రంథంలో తాలూత్ మరియు అతని సైన్యం గురించి ఇలా పేర్కొన్నాడు: ) وَلَمَّا بَرَزُوا لِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالُوا رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ ( “వారు జాలూత్ మరియు అతని సైన్యాన్ని ఎదుర్కొన్నప్పుడు: ‘ఓ మా ప్రభూ! మాపై సహనాన్ని కురిపించు, మా పాదాలను స్థిరంగా ఉంచు మరియు అవిశ్వాసులపై మాకు విజయాన్ని ప్రసాదించు’ అని ప్రార్థించారు.” [అల్-బఖరా: 250]. ప్రవక్తలు మరియు వారి అనుచరుల గురించి అల్లాహ్ ఇలా సెలవిచ్చాడు: ) وَكأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَكَانُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ * وَمَا كَانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِي أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ ( “వారి మాటల్లా: ‘ఓ మా ప్రభూ! మా పాపాలను, మా వ్యవహారాల్లో మేము చేసిన అతిక్రమణలను క్షమించు, మా పాదాలను స్థిరంగా ఉంచు మరియు అవిశ్వాసులపై మాకు విజయాన్ని చేకూర్చు’ అని వేడుకోవడమే.” [ఆల్ ఇమ్రాన్: 146-147]. విశ్వాసులారా! అల్లాహ్ పట్ల గౌరవం మరియు భక్తితో నిండిన విశ్వాసి దుఆను ఎన్నడూ తక్కువగా అంచనా వేయడు. అల్లాహ్‌ను శరణు కోరరడాన్ని చులకనగా చూడడు. బదులుగా, అల్లాహ్ వాగ్దానంపై పూర్తి నమ్మకంతో, తన ప్రభువుపై మంచి నమ్మకం కలిగి, ఆయన తన భక్తులకు తోడుగా ఉంటాడనే విశ్వాసంతో ప్రార్థిస్తాడు. అబూ హురైరా (రజిఅల్లాహు అన్హు) కథనం ప్రకారం ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా సెలవిచ్చారు: «ادْعُوا اللَّهَ وَأَنْتُمْ مُوقِنُونَ بِالْإِجَابَةِ» (అల్లాహ్ మీ ప్రార్థనను తప్పక మన్నిస్తాడనే నమ్మకంతో ఆయన్ని వేడుకోండి) [తిర్మిజీ]. అల్లాహ్ ఈ మహద్గ్రంథం ఖురాన్ ద్వారా నాకు మరియు మీకు శుభాలను ప్రసాదించుగాక. దానిలోని ఆయత్‌లు మరియు హితబోధల ద్వారా మనకు ప్రయోజనం చేకూర్చుగాక. నేను ఈ మాటలు చెబుతూ నా కోసం మరియు మీ కోసం అల్లాహ్ యొక్క క్షమాపణను వేడుకుంటున్నాను. నిశ్చయంగా ఆయన క్షమించేవాడు మరియు కరుణామయుడు. రెండవ ఖుత్బా అల్లాహ్‌కే స్తుతులన్నీ. ఆయన తర్వాత మరే ప్రవక్త లేరు. అల్లాహ్ తప్ప మరే ఆరాధ్య దైవం లేడని, ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఆయన దాసుడు మరియు ప్రవక్త అని నేను సాక్ష్యమిస్తున్నాను. ) يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا ( (ఓ విశ్వాసులారా! అల్లాహ్‌కు భయపడండి మరియు సూటిగా, నిజాయితీగా మాట్లాడండి) [అల్‌-అహ్జాబ్: 70]. ముస్లిం సోదరులారా! ఇలాంటి క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో ప్రార్థనలు స్వీకరించబడటానికి ముఖ్య కారణం అల్లాహ్‌ను పదే పదే వేడుకోవడం మరియు వినమ్రతతో ప్రార్థించడం. అబూ దర్దా (రజిఅల్లాహు అన్హు) ఇలా అన్నారు: "ఎవరైతే ఎక్కువగా దుఆ చేస్తారో, వారి ప్రార్థనలు త్వరగా స్వీకరించబడతాయి." ఒక దాసుడు తన నిస్సహాయతను, తనకు అల్లాహ్ సహాయ అవసరాన్ని వ్యక్తపరిచినప్పుడు అల్లాహ్ అతని ప్రార్థనను ఆలకిస్తాడు. ) أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاءَ الْأَرْضِ أَإِلَهٌ مَعَ اللَّهِ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ ( (కష్టాల్లో ఉన్నవాడు మొరపెట్టుకున్నప్పుడు అతని ప్రార్థనను ఆలకించి, ఆపదను తొలగించేవాడు ఎవడు?) [అన్-నమ్ల్: 62]. యూనుస్ (అలైహిస్సలాం) చేప కడుపులో ఉన్నప్పుడు కూడా నిరాశ చెందకుండా ఇలా ప్రార్థించారు: ) لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ ( (నీవు తప్ప మరే నిజ ఆరాధ్య దైవం లేడు, నీవు పరమ పవిత్రుడవు, నిశ్చయంగా నేను దౌర్జన్యపరుణ్ణి). అల్లాహ్ ఆయన ప్రార్థనను ఆలకించి ఆ బాధ నుండి విముక్తి ప్రసాదించాడు. అల్లాహ్ దాసులారా! మీ ధర్మం, విశ్వాసం, మాతృభూమి మరియు కుటుంబల రక్షణ కోసం అల్లాహ్‌ను మనస్ఫూర్తిగా వేడుకోండి. ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారు: «إِنَّمَا يَنْصُرُ اللَّهُ هَذِهِ الْأُمَّةَ بِضَعِيفِهَا؛ بِدَعْوَتِهِمْ وَصَلَاتِهِمْ وَإِخْلَاصِهِمْ» (నిశ్చయంగా అల్లాహ్ ఈ ఉమ్మత్‌కు వారిలోని బలహీనుల ప్రార్థనలు, నమాజులు మరియు వారి నిష్కల్మష భక్తి కారణంగానే సహాయం చేస్తాడు) [నసాయి]. పోరాడుతున్న మీ సోదరులను, సరిహద్దుల్లో కాపలా కాస్తున్న సైనికులను మరియు భద్రతా దళాలను మరువకండి. వారు తౌహీద్ మరియు సున్నత్‌ను అనుసరించే ఈ దేశాన్ని కాపాడుతున్నారు. మీ పాలకుల కోసం కూడా దుఆ చేయండి. ఫుదైల్ బిన్ ఇయాజ్ (రహిమహుల్లా) ఇలా అన్నారు: "నా దగ్గర గనుక ఒకే ఒక దుఆ స్వీకరించబడే అవకాశం ఉంటే, దానిని నా పాలకుడి క్షేమం కోసమే ఉపయోగిస్తాను." జిహాద్ అనేది ఆయుధంతోనే కాదు, దుఆతో కూడా జరుగుతుంది. యుద్ధరంగంలో శత్రువులను ఎదుర్కొంటున్నప్పుడు చేసే దుఆ తిరస్కరించబడదు. ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారు: «ثِنْتَانِ لَا تُرَدَّانِ... الدُّعَاءُ عِنْدَ النِّدَاءِ، وَعِنْدَ الْبَأْسِ حِينَ يُلْحِمُ بَعْضُهُمْ بَعْضًا» (రెండు ప్రార్థనలు తిరస్కరించబడవు: ఒకటి ఆజాన్ సమయంలో, రెండోది యుద్ధరంగంలో పోరాటం తీవ్రంగా ఉన్నప్పుడు చేసే దుఆ) [అబూ దావూద్]. ముగింపు ప్రార్థనలు (దుఆ): ఓ అల్లాహ్! నీ దాసుడు మరియు ప్రవక్త అయిన ముహమ్మద్‌పై మరియు ఆయన సహచరులపై శుభాలను కురిపించు. ఓ అల్లాహ్! నిన్ను స్మరించడానికి, నీకు కృతజ్ఞతలు తెలపడానికి మరియు నిన్ను చక్కగా ఆరాధించడానికి మాకు సహాయం చేయి. ఓ అల్లాహ్! కువైట్ దేశాన్ని మరియు ప్రజలను ప్రతి కీడు నుండి రక్షించు. ఈ దేశాన్ని మరియు అన్ని ముస్లిం దేశాలను శాంతినికేతనాలుగా మార్చు. ఓ అల్లాహ్! సరిహద్దుల్లో ఉన్న మా సైనికులను, భద్రతా దళాలను రక్షించు మరియు వారి పాదాలను స్థిరంగా ఉంచు. ఓ అల్లాహ్! మా అమీర్‌ను మరియు వారి వారసులను నీవు ఇష్టపడే పనుల వైపు నడిపించు. చివరిగా.. సకల స్తోత్రాలు లోక రక్షకుడైన అల్లాహ్‌కే దక్కుతాయి.

ప్రపంచ ప్రగతికి ప్రమోన్నత ప్రభువు ప్రబోధించిన పద్నాల్గు ఆజ్ఞలు (14 commandments)

తన నిదర్శనాలు చూపడానికి ఒకరోజు రాత్రి వేళ తన దాసుణ్ణి మస్జిద్ హరామ్ నుండి దూరాన ఉన్న అఖ్సా మసీదు దగ్గరకు తీసి కెళ్లిన ఆ అల్లాహ్ ఎంతో పరిశుద్ధుడు. ఆ మసీదు పరిసరాలను ఆయన శుభవంతం చేశాడు. (సహజసిద్ధంగానే ఈ ప్రదేశం పంట పొలాలతో, నదీనదాలతో సస్యశ్యామలంగా ఉంది. పైగా ఈ ప్రదేశంలో దైవప్రవక్తలు సంచరించారు. నివసించారు. ఈ ప్రాంతంలో చాలామంది ప్రవక్తలు సమాధి అయిఉన్నారు. ఈ రకంగా కూడా ఈ ప్రాంతం విశిష్టమైనది. అందుచేత దీన్ని శుభప్రదమైన స్థలంగా ఖరారు చెయ్యటం జరిగింది) ఆయన సమస్తం వింటున్నాడు. ప్రత్యక్షంగా ప్రతిదాన్నీ చూస్తున్నాడు. ( బనీ ఇస్రాయీల్‌ :01)

మక్కాలోని పవిత్రమైన మస్జిదు నుంచి ప్రవక్త ముహమ్మద్ (సఅసం)ను తూర్పున సుదూరాన ఉన్న మస్జిదె అక్సా (జెరుసలేం)కు రాత్రివేళ తీసుకువెళ్ళడం జరిగింది. అక్కడి నుంచి ఆయన్ను వరుసగా ఏడు ఆకాశాలపైకి తీసుకువెళ్ళి అల్లాహ్ చిహ్నాలను చూపించడం జరిగింది. ఈ గగనారోహణయాత్ర ఒక అద్భుతమైన మహత్యం. ఇది అల్లాహ్ యొక్క అపార శక్తిసామర్ధ్యాలను చాటిచెబుతుంది. ప్రవక్త ముహమ్మద్ (సఅసం)కు ఇవ్వబడిన ప్రత్యేక స్థానాన్ని కూడా తెలియజేస్తోంది. ఇస్లామీయ చరిత్రలో రెండు రాత్రులకు ఎనలేని ప్రాముఖ్యం ఉంది. ఒకటి: మహా ప్రవక్త ముహమ్మద్ (స) పై ఖుర్ఆన్ అవతరించిన రాత్రి. రెండవది: ఆయన (స)కు మేరాజ్ (గగనయాత్ర) భాగ్యం ప్రాప్తించిన రాత్రి. 'ఇస్రా' అంటే రాత్రి పూట తీసుకువెళ్ళటం అని అర్థం. ఇస్రా అంటేనే రాత్రిపూట తీసుకెళ్ళటం అనే అర్థం వస్తున్నప్పుడు వాక్యంలో మళ్లీ 'లైలన్' (రాత్రి) అనే పదం ఎందుకొచ్చింది? అనే సందేహం కలగవచ్చు. దానికి సమాధానం ఏమిటంటే, ఇక్కడ 'లైల్' అన్న పదం తక్కువ పరిమాణాన్ని సూచించటానికి తీసుకురాబడింది. 'అస్రా లైలన్' అంటే రాత్రివేళ అది కూడా చాలా కొద్ది సమయంలో వెళ్ళి రావటం అనే అర్థం వస్తుంది. . మక్కాలోని మస్జిదుల్ హరామ్ నుంచి పాలస్తీనాలోని బైతుల్ మల్టీస్కు పోవాలంటే కనీసం నలభై రోజుల ప్రయాణం చేయాలి. అందుకే 'బైతుల్ మల్టీస్' ను 'మస్జిదె అక్సా' (దూరాన ఉన్న మస్జిద్)గా వ్యవహరించటం జరిగింది. అంటే, నలభై రాత్రులు ప్రయాణం చేస్తేనేగాని చేరుకోలేని మస్జిదె అక్సాకు ఒకే ఒక్క రాత్రిలో అదీ రాత్రిలోని కొద్ది సమయంలో తీసుకువెళ్ళటం అద్భుతం. 'సుబ్షాన' ఇది 'సబహ' - 'యస్బహు' అనే క్రియాపదాలకు ధాతువు పదం. అన్ని రకాల లోపాల నుంచి అల్లాహ్ ను నేను పవిత్రునిగా భావిస్తున్నాను అని దీని భావం. సాధారణంగా గొప్ప సంఘటనలు గురించి చెప్పినప్పుడు ఈ పదం ఉపయోగించబడుతుంది. ఈ సంఘటన ప్రజలకు వింతగా, అసంభవంగా తోచినప్పటికీ అల్లాహ్ దృష్టిలో ఇది ఏమంత పెద్ద విషయం కానేకాదు. ఎందుకంటే ఆయన కారకాలకు, సాధనాలకు కట్టుబడిన వాడు కాడు. రెప్పపాటులో ఆయన 'అయిపో' అన్న ఆదేశాన్ననుసరించి ఏదైనా చేసెయ్యగలడు. ఆయన బలహీనతలకు, దౌర్బల్యాలకు అతీతుడు, పరిశుద్ధుడు. పరమ పవిత్రుడు. అల్లాహ్ గొప్ప సూచనలను దైవప్రవక్త (సఅసం)కు చూపెట్టడం ఈ యాత్ర అసలు ఉద్దేశం. అంత సుదీర్ఘ యాత్ర ఒకే ఒక రాత్రిలోని అతి స్వల్పభాగంలో జరిగిపోవటం కూడా ఒక అద్భుతమే. ఆ రాత్రి దైవప్రవక్త (స) గగన లోకంలోకి తీసుకుపోబడ్డారు.. వివిధ ఆకాశాలలో ఆయన (స) పలువురు దైవప్రవక్తల్ని కలుసుకున్నారు. ఏడవ ఆకాశంలో 'అర్ష్' పీఠానికి దిగువన ఉన్న "సిద్రుతుల్ మున్తహా' వరకూ వెళ్ళారు. అక్కడ ఆయనకు నమాజుతో సహా కొన్ని దైవసూచనలు, దైవాదేశాలు ప్రసాదించబడ్డాయి. సహీహ్ హదీసులలో వాటి వివరాలు లభిస్తాయి. మహాప్రవక్త (స) గారి సహచరులు, వారి శిష్యులు మొదలుకుని నేటి విద్వాంసుల వరకూ అందరూ ఒక విషయంలో మటుకు ఏకాభిప్రాయం కలిగి ఉన్నారు. అదేమంటే దైవప్రవక్త (సఅసం) గారి ఈ యాత్ర 'స్వప్నావస్థ'లో జరిగింది కాదు. ఆయన పూర్తి మెలకువలో సశరీరంగా ఈ యాత్ర చేసి వచ్చారు. కళ్లారా అక్కడి స్థితిగతులను వీక్షించారు. అల్లాహ్ తన అపారమైన శక్తితో తన ప్రవక్తకు వీటన్నింటినీ దర్శనం చేయించాడు. ఈ యాత్రనే 'మేరాజ్' అంటారు. ఈ మేరాజులో రెండు భాగాలున్నాయి. మొదటిభాగం 'ఇస్రో' అనబడగా, రెండవభాగం 'మేరాజ్'గా వ్యవహరించబడుతుంది. సోపానాలను, నిచ్చెనలను అసలు మేరాజ్ వ్యవహరిస్తారు. మహాప్రవక్త (సఅసం) స్వయంగా ఇలా అన్నారు : "ఉరిజ బీ ఇలస్సమాయి" (నన్ను గగనానికి ఎక్కించటం జరిగింది). మేరాజ్ అన్న పదం ఈ 'ఉరిజ' అనే పదం నుంచి వచ్చినదే. ఈ యాత్ర లోని రెండవ భాగం మొదటి భాగం కన్నా ఎంతో ముఖ్యమైనది, అద్భుతమైనది. అందువల్ల 'మేరాజ్' అనే పదమే సర్వత్రా ప్రసిద్ధిచెందింది. ఇది ఏ సంవత్సరం, ఏ తేదీన సంభవించిందన్న విషయంలో భిన్నాభిప్రాయాలున్నాయి. అయితే 'హిజ్రత్'కు ముందు జరిగిందన్న విషయంలో మటుకు అందరి మధ్యా ఏకాభిప్రాయం ఉంది. హిజ్రత్ కు ఒక సంవత్సరం ముందు జరిగిందని కొందరు, కాదు అనేక సంవత్సరాల ముందు జరిగిందని మరికొందరు అభిప్రాయపడ్డారు. అలాగే నెల, తేదీల విషయంలో కూడా పలు అభిప్రాయాలు ముందుకు వస్తాయి. రబీవుల్ అవ్వల్ 17వ తేదీ అని కొందరంటే 27వ తేదీ అని కొందరన్నారు. రజబ్ నెల 27వ తేదీ అని మరికొందరు అభిప్రాయపడ్డారు. ఇంకొందరు ఇంకో తేదీని ప్రస్తావించారు (ఫతహుల్ ఖదీర్). ఈ గగనయాత్ర సందర్భంగా మహాప్రవక్త (స)కు కొన్ని సూచనలు (దృశ్యాలు) చూపబడ్డాయి. కార్యాచరణ పరిధిలో మనిషి సమత్వం, సమతూకాలను విడనాడి హద్దు మీరటం వల్ల కలిగే నష్టమేమిటో సంకేత ప్రాయంగా విడమరచి చెప్పడం జరిగింది. ఒక మంచి సమాజాన్ని స్థాపించటానికి ప్రజలు సామూహికంగా ఏ ఏ సూత్రాలను పాటించాలో కూడా స్పష్టంగా బోధపర్చడం జరిగింది. దివ్య ఖుర్ఆన్లైని బనీ ఇస్రాయీల్ సూరా మొత్తం మేరాజ్ (గగనయాత్ర) నేపథ్యంలోనే అవతరించింది. ముఖ్యంగా ఈ సూరాలోని 23వ వచనం నుండి 39వ వచనం వరకు మొత్తం "14 సూత్రాల పథకం" మానవ సమాజానికి ప్రసాదించబడింది. రండి, ఆ పధ్నాలుగు సూత్రాల పథకాన్ని ఓసారి సింహావలోకనం చేసుకుందాం- 1) నీ ప్రభువు తన ఆజ్ఞలు ఇలా జారీ చేస్తున్నాడు: మీరు ఒక్క నిజ దేవుడ్ని (అల్లాహ్ ను) తప్ప మరెవరినీ ఆరాధించకండి. ఒక్కడైన నిజ దైవాన్ని తప్ప వేరొక దైవాన్ని అంగీకరించకూడదు. అల్లాహ్ ఆయన ఒక్కడే మీ ఆరాధ్య దైవం. భూమిని, ఆకాశాలను, భూమ్యాకాశాల మధ్య ఉన్న సమస్తాన్నిఎవరైతే సమస్తాన్ని సృష్టిస్తున్నాడో, ఎవరైతే సమస్తాన్ని పోషిస్తున్నాడో, ఎవరైతే సమస్తాని కి మరణాన్ని ఇస్తున్నాడో, ఎవరైతే సమస్త జీవులను ప్రశ్నిస్తాడో , లెక్క తీసుకుంటాడో - ఆయననే అరబ్బి భాషలో “అల్లాహ్” అని పిలుస్తారు కాబట్టి మీరు ఆయన్నే పూజించండి. ఆయన ఆజ్ఞలను శిరసావహించండి. ఆయనకే విధేయత చూపండి. ఇది దేవుని హక్కు ఆయన్ని తప్ప వేరొకరిని గనక మీరు మీ సార్వభౌమునిగా ఒప్పుకుంటే నిందార్హు లవుతారు. ఒక్కడైన నిజదేవుని నుండి లభించే సహాయానికి మీరు దూరమైపోతారు. ఆయనే మనిషిని మట్టి నుంచి సృష్టించాడు. మాతృగర్భంలో పిండరూపంలో ఉన్నవారి గురించి కూడా ఆయనకు అన్నీ తెలుసు. ఆయన జీవితాన్ని ఇస్తాడు. చావును ఇస్తాడు. మనకు ఆనందాన్ని, దుఃఖాన్ని ఇచ్చేది ఆయనే. ఆయన ఒక్క వీర్యం బిందువు నుంచి స్త్రీపురుషులను సృష్టించాడు. మరణించిన తర్వాత మళ్ళీ లేపడం ద్వారా ఆయన మళ్ళీ రెండవసారి పుట్టిస్తాడు. ఆయనే విశ్వానికి సృష్టికర్త, విశ్వపోషకుడు. ఆయనే సంపదలను, సౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదిస్తాడని బోధించింది. (విశ్వంలోని) ప్రతి అణువుకూ అల్లాహ్ యే సృష్టికర్త. ఆయనే సమస్త సృష్టిని పర్యవేక్షిస్తున్నాడు. భూమ్యాకాశాల నిక్షేపాలకు చెందిన తాళపుచెవులు ఆయన చేతిలోనే ఉన్నాయి. అల్లాహ్ సూక్తులు తిరస్కరించేవారే చివరికి నష్టపోయేవారు. ప్రవక్తా! వారినిలా అడుగు: “అజ్ఞానులారా! అలాంటప్పుడు మీరు అల్లాహ్ ను వదలి ఇతరుల్ని ఆరాధించమని నాకు చెబుతున్నారా?” “మీరు దేవునికి ఇతరుల్ని సాటికల్పిస్తే మీరు చేసే (మంచి)పనులు (కూడా) వ్యర్థమవుతాయి, మీరు ఘోరంగా నష్టపోతారు” అని నీదగ్గరకు, నీకు పూర్వం వచ్చిన ప్రవక్తలందరి దగ్గరకు దివ్యావిష్కృతి (వహీ) పంపబడింది” (అని వారికి చెప్పు.) (ప్రవక్తా!) నీవు మాత్రం అల్లాహ్ ను మాత్రమే ఆరాదిస్తూ కృతజ్ఞులయిన దాసులలో చేరిపో. వారసలు అల్లాహ్ కు విలువ ఇవ్వవలసిన విధంగా విలువ ఇవ్వనేలేదు. పునరుత్థాన దినాన యావత్‌ భూగోళం ఆయన పిడికిలిలో ఉంటుంది. యావత్తు నభోమండలం ఆయన కుడిచేతిలో చుట్టబడి ఉంటుంది. వీరు చేస్తున్న బహుదైవారాధనకు ఆయన ఎంతో అతీతుడు, పరమ పవిత్రుడు. (అజ్-జుమర్: 62-67) ఇస్లాం ధర్మంలో తౌహీద్ ఆత్మ స్థానంలో ఉండగా, ఆరాధనలు, ఆచరణలు, వ్యవహారాలు దేహం వంటివి. ఏ విషయంలోనయినా తొలి ప్రాధాన్యం, అగ్రతాంబూలం – తౌహీద్ అఖీదహ్ కే. ఎంత వరకంటే, ప్రతి విషయంలో అమ్మానాన్నలతో మంచిగా వ్యవహరించమని ఆదేశించిన అల్లాహ్, తౌహీద్ కి వ్యతిరేకం అయిన షిర్క్ విషయంలో వారి మాట కూడా అస్సలు వినకూడదు అన్నాడు. లుఖ్మాన్‌ తన కుమారునికి హితోపదేశం చేసిన సందర్భం గుర్తుకుతెచ్చుకో. అతను తన కుమారునితో “బాబూ! అల్లాహ్ కు (ఆయన దైవత్వంలో) ఎవరినీ సాటి కల్పించకు. దేవునికి సాటి కల్పించడం ఘోరమైన పాపం, దారుణమైన అన్యాయం” అన్నాడు. తల్లిదండ్రులకు సేవచేయాలని మేము మానవుడ్ని ఆదేశించాము. అతని తల్లి బాధ మీద బాధ భరిస్తూ అతడ్ని తన గర్భంలో పెట్టుకొని మోసింది. అతడ్ని పాలు విడి పించడానికి రెండేండ్లు పట్టింది. (అందువల్ల మేమతనికి ఇలా ఉపదేశించాం:) “నాపట్ల కృతజ్ఞుడవయి ఉండు. నీ తల్లిదండ్రుల పట్ల కూడా కృతజ్ఞతాభావంతో మసలుకో. నీవు (చివరికి) నా దగ్గరికే రావలసిఉంది. అయితే నీకు తెలియనిదాన్ని నాకు సాటి కల్పించ మని వత్తిడిచేస్తే మటుకు నీవు వారిమాట ఎన్నటికీ వినకు. ప్రపంచంలో వారి పట్ల సత్ప్రవర్తన కలిగిఉండు. అనుసరణ విషయంలో మాత్రం నావైపు మరలినవారి మార్గాన్నే అనుసరించు. చివరికి మీరంతా నా దగ్గరికే తిరిగిరావలసి ఉంది. అప్పుడు నేను మీరు (ఐహిక జీవితంలో) ఎలా నడచుకునేవారో మీకు తెలియజేస్తాను.” (లుఖ్_మాన్: 12-15) 2) తల్లిదండ్రుల పట్ల సద్భావంతో మసలుకోండి. మీ ముందు వారిద్దరిలో ఎవరైనా వృద్ధులైఉంటే వారిని ‘ఉఫ్‌’ అని కూడా విసుక్కోకండి. కసురుకుంటూ విదిలించి మాట్లాడకండి. వారితో గౌరవంగా మాట్లాడండి; దయార్ద్ర హృదయంతో, వినయంతో వారి ముందు తలవంచిఉండండి. (వారిపట్ల గౌరవాదరణలతో) “ప్రభూ! వీరు నన్ను చిన్నతనంలో ఎలా కరుణతో, వాత్సల్యంతో పెంచిపోషించారో అలా నీవు వీరిని కరుణించు” అని ప్రార్థించండి. ఈ ఆయతులో అల్లాహ్ తన ఆరాధన తరువాత, తల్లిదండ్రుల యెడల మంచిగా మెలగటాన్ని రెండో స్థానంలో ఉంచాడు. దీన్నిబట్టి తల్లిదండ్రులు విధేయత, వారి సేవ, వారి గౌరవ మర్యాదలు ఎంత ముఖ్యమైనవో విదితమవుతోంది. దైవదాస్యం కోరే ప్రధానాంశాలను నెరవేర్చటం ఎంత అవసరమో, ఆ తర్వాత మాతాపితల విధేయతలో ఇమిడి ఉన్న ముఖ్యాంశాలను నెరవేర్చటం కూడా అంతే అవసరం. హదీసుల ద్వారా కూడా ఈ సంగతి పదే పదే నొక్కి వక్కాణించబడింది. ముఖ్యంగా మాతాపితలు ముసలివారుగా ఉన్నప్పుడు వారి ముందు విసుగును, చిరాకును ప్రదర్శించకూడదు. వారిని కసురుకోకూడదు. ఎందుకంటే ముసలితనంలో వారు బలహీనులు, నిస్సహాయులు, దిక్కు తోచనివారై ఉంటారు. అదే సమయంలో వారి పిల్లలు యుక్తవయస్కులై ఉంటారు. సంపాదనాపరులై ఉంటారు. భావాలు భావనల రీత్యా తల్లిదండ్రులకు - పిల్లలకు మధ్య ఎంతో వైరుద్ధ్యం ఉంటుంది. పరువం ఉరకలు వేసే వయసులో పిల్లలు తమ ముసలి తల్లిదండ్రుల అవసరాలను తెలుసుకుని తదనుగుణంగా మసలుకోవటమన్నది కించిత్ కష్టమైనపనే కావచ్చు. కాని ఈమాత్రం ఓపికను, సేవానిరతిని కనబరచినవాడే దైవసన్నిధిలో ప్రీతిపాత్రుడవుతాడు. హక్కుల్లో అత్యంత ముఖ్యమైనది, ప్రప్రథమమైనది తల్లిదండ్రుల హక్కు పిల్లలు తమ తల్లిదండ్రులకు విధేయులై ఉండాలి. వారికి సేవలు చేయాలి. వారి ముందు అణకువ చూపాలి. ముఖ్యంగా వృద్ధాప్యంలో తల్లిదండ్రుల ముచ్చట తీర్చాలి. ఎందుకంటే వారు మిమ్మల్ని బాల్యంలో అల్లారు ముద్దుగా పెంచారు. పక్షి తన పసిపిల్లలను తన వాత్సల్యభరితమైన నీడలోకి తీసుకోదలచినప్పుడు తన రెక్కలతో వాటిని కప్పేస్తుంది. వెచ్చని తన కౌగిలిలో ఆశ్రయాన్ని కల్పిస్తుంది. కాబట్టి మీరు కూడా మీ తల్లిదండ్రులతో అదేవిధంగా దయాభావంతో మెలగాలి. వారు మిమ్ము పసితనంలో పోషించినట్లుగానే మీరు వారిని పోషించాలి. పక్షి ఆకాశంలో ఎగిరి పోయేటప్పుడు తన రెక్కల్ని చాచుతుంది. నేల మీదికి దిగేటప్పుడు తన రెక్కలను ముడుచుకుంటుంది. అలాగే మీరు మీ తల్లిదండ్రుల ముందు వినయవినమ్రతలు చూపాలంటే మీలో కాస్తంత అణకువ ఉండాలి . మన హృదయంలో ఏముందో మనందరి ప్రభువు అయిన అల్లాహ్ కు బాగా తెలుసు. మనం సజ్జను సంతానం అయి ఉంటే, (పశ్చాత్తాపంతో) తనవైపు మరలేవారందర్నీ ఆయన క్షమిస్తాడు. 3) బంధువులు, నిరుపేదలు, బాటసారుల హక్కులు నెరవేర్చండి. సామూహిక జీవితంలో నిగ్రహం, సంయమనంతో మెలగాలి. పరస్పరం సహాయ సహకారాలు అందించుకోవాలి. ఒండొకరికొరకు త్యాగ భావన అలవరచు కోవాలి. పరుల హక్కును గుర్తించాలి. ప్రతి బంధువు తన బంధువులకు చేదోడు వాదోడుగా ఉండాలి. ప్రతి అవసరార్థుడు సాటి మనుషుల నుండి తోడ్పాటును పొందే హక్కుదారుడని తెలుసుకోవాలి. బాటసారి కొత్త ప్రదేశానికి వెళ్ళినా అక్కడి ప్రజలను తన హక్కునిచ్చే వారుగా పొందాలి. సమాజంలో జీవించే ప్రతి వ్యక్తి సాటి జనుల యెడల తనకు గల హక్కులు-బాధ్యతలను గుర్తెరగాలి. అడిగినవారికి సహాయం చేసే స్థోమత లేనప్పుడు మృదువుగా సాగనంపాలి. అదే సమయంలో దైవానుగ్రహం కోసం ప్రార్ధించాలి. ఎందుకంటే తమకు స్థోమత ఉంటే ఇతరులకు సాయం చేయవచ్చుకదా! 'హక్కు' అనే పదాన్ని ఉపయోగించటాన్ని బట్టి మనకు అర్థమయ్యేదేమిటంటే బంధువులకు, అగత్యపరులకు, బాటసారులకు ఎప్పుడన్నా ఏదన్నా యిచ్చి వారిని దెప్పిపొడవ కూడదు. ఎందుకంటే మీరు వారికి చేసేది ఉపకారం కాదు. వారి హక్కును వారికిస్తు న్నారంతే. స్థితిమంతుల ఆస్తిపాస్తుల్లో, ధనధాన్యాలలో అల్లాహ్ ఈ 'హక్కును ఉంచాడు. ధనవంతుడు గనక ఈ 'హక్కు'ను హక్కుదారులకు ఇవ్వకపోతే అతడు అల్లాహ్ సమక్షంలో పట్టుబడతాడు. ఈ జాబితాలో బంధువుల ప్రస్తావన అందరికన్నా ముందు రావటం గమనార్హం. బంధువులకు ఇవ్వవలసిన హక్కును ఇవ్వటం, వారిపట్ల ఉత్తమంగా మెలగటం - ఇదంతా 'సిలారహ్మీ'గా వ్యవహరించ బడుతుంది. సిలారహ్మీ గురించి ఇస్లాం పదే పదే నొక్కి పలుకుతోంది. 4) దుబారాఖర్చు చేయకండి. దుబారాఖర్చు చేసేవారు షైతాన్‌ సోదరులుగా పరిగణించబడతారు. షైతాన్‌ తన ప్రభువుకు కృతఘ్నుడైపోయాడు. ప్రజలు తమ దగ్గరున్న ధనాన్ని దుర్వినియోగపర్చరాదు. అవసరమున్న చోట ఖర్చు పెట్టాలి. బడాయి కోసం డబ్బును తగలెట్టడం, భోగలాలసత్వం కొరకు సంపదను దుబారా ఖర్చుపెట్టడం అనర్ధదాయకం. దైవానుగ్రహాల విలువను గుర్తించక పోవటమే. ఇలాంటి జల్సా రాయుళ్ళు షైతాన్ సోదరులవు తారు .ఎరుక. సహజమైన ఈ అసమానతలను అసహజమైన అసమానతలతో మార్పిడి చేయబోయి, ఇంకొక అన్యాయానికి పాల్పడటం తప్పు. 'తబీజీర్' అనే పదం బిజ్లున్ (విత్తనం) నుంచి వచ్చింది. విత్తనాన్ని నేలలో చల్లేటప్పుడు అది సరిగ్గా పడిందా, సరైన చోటులోనే పడిందా? లేక అటూఇటూ పడిందా? అని చూడటం జరగదు. రైతు విత్తనాన్ని చల్లి ఇంటికెళ్ళి పోతాడు. దుబారా ఖర్చు కూడా అంతే. దుబారా ఖర్చుచేసేవాడు తాను ఎంత డబ్బు తగలెట్టిందీ, ఎక్కడ తగలెట్టిందీ చూడడు. పైగా అతను విత్తనం మాదిరిగా తన డబ్బును వెదజల్లుతాడు. ఈ విధంగా డబ్బును వృధా చేసేవాడు షైతాన్ సోదరునిగా పోల్చబడ్డాడు. అందుకే మానవుడు ఈ పోలిక నుంచి తన్ను రక్షించుకోవాలంటే అతను తన సంపాదనను అనవసరమైన పద్దుల్లో నిరర్థకంగా ఖర్చుపెట్టే అలవాటును మానుకోవాలి. షైతాన్ దేవుని మేలును మరచినవాడు. కాబట్టి మానవుడు అతని అడుగు జాడలలో నడచి తాను కూడా 'దేవుని కృతఘ్నుడు'గా మారకూడదు (ఫతుల్ ఖదీర్). 5) మీరు దైవానుగ్రహం ఆశించి దానికోసం నిరీక్షిస్తూ (పేదలకు సహాయం చేయలేక) వారినుండి తప్పించుకోవలసివస్తే, వారికి మృదువుగా జవాబివ్వండి. అడిగిన వారికి ఇవ్వాలంటే మీ దగ్గర ఉండాలి కదా! కొన్నిసార్లు మీ వద్దే లేని పరిస్థితి ఉంటుంది. అలాంటి పరిస్థితిలో మీరు దేవుని నుంచి కలిమిని అశిస్తూ ఉంటారు. మీరేవిధంగా మీ ప్రభువుపై ఆశ పెట్టుకున్నారో అదే విధంగా చేయిచాచి అడిగేవారు కూడా మీపై ఎన్నో ఆశలుపెట్టుకుని అడుగుతారు. అలా అడిగినప్పుడు మీరు ఎంతో మృదువుగా, సున్నితంగా దాటవేయాలి. వారిని కసురుకోకూడదు. వారి మనసు నొప్పించే విధంగా మాట్లాడకూడదు. 6) మీరు మీచేతిని (ఏమాత్రం దానంచేయకుండా) మెడకేసి కట్టి ఉంచకండి. అలాగే దాన్ని పూర్తిగా తెరచి ఉంచడం కూడా సరికాదు. అలాచేస్తే మీరు నిందితులయి, నిస్సహాయులై పోతారు. వెనుకటి ఆయతులో ధర్మం చేయటానికి నిరాకరిస్తే ఏవిధంగా నిరాకరించాలో. చెప్పబడింది. ఈ ఆయతులో ఖర్చుపెట్టవలసిన తీరు గురించి చెప్పబడింది. మనిషి తన ఆలుబిడ్డలను సయితం విస్మరించేటంత పిసినారిగానూ మారరాదనీ, ముందూ వెనుకా చూసుకోకుండా ఇష్టం వచ్చినట్లుగా వృధాగానూ ఖర్చుపెట్టకూడదని ప్రబోధించ బడింది. పిసినారితనం వల్ల మనిషి నలుగురి చేత విమర్శించబడతాడు, అప్రతిష్ఠ పాలవుతాడు. అలాగే దుబారా ఖర్చువల్ల మనిషి దివాలా తీస్తాడు. (మూలంలో 'మహూర్' అన్న పదం వచ్చింది. నడిచి నడిచి బాగా అలసి పోయి, ఇక నడవటానికి శక్తిలేకుండా పోయిన జంతువును 'మహూర్'గా వ్యవహరిస్తారు). అలాగే దుబారా ఖర్చుచేసే మనిషి చేతిలో చిల్లగవ్వ కూడా లేకుండా చతికిలబడతాడు. 'చేతిని మెడకు బంధించి ఉంచకు' అంటే పరమ పీనాసిగా మారకు అని భావం. 'చేతిని మరీ విచ్చలవిడిగా వదలిపెట్టకు' అంటే ఇష్టం వచ్చినట్లు ఖర్చుపెట్టేసి, నెత్తిమీద గుడ్డ పెట్టుకుని కూర్చునే స్థితి రానీయకు అని అర్థం. నీ ప్రభువు తాను కోరినట్లు కొందరికి ఇతోధికంగా ఉపాధినిస్తే, మరికొందరిని లేమికి గురిచేస్తాడు. ఆయనకు తన దాసుల స్థితిగతులు బాగా తెలుసు. ఆయన వారిని చూస్తూనేఉన్నాడు. ఈ ఆయతులో విశ్వాసులకు ఓదార్పు ఉంది. ఎవరి వద్దయినా పరిమితమైన ఒనరులు ఉంటే వారు దైవదృష్టిలో ఆదరణకు నోచుకోలేదని భావం ఎంతమాత్రం కాదు. మనిషి ఉపాధిలో గల ఈ హెచ్చుతగ్గులలో అల్లాహ్ పరమార్థం దాగి ఉంది. ఆయన కోరితే తన శత్రువులను ఖారూన్ లాంటి కుబేరుల్లా చేసేస్తాడు. లేదా తాను ఇష్టపడే తన దాసులకు చాలీచాలని భృతిని మాత్రమే ప్రసాదిస్తాడు. ఇదంతా ఆయన యుక్తి, వివేకం. 7) దారిద్య్రభయంతో మీసంతానాన్ని చంపుకోకండి. మేము వారికీ ఆహారమిస్తున్నాం, మీకూ ఇస్తున్నాం. వారిని చంపడం ఘోరమైన పాపం. మంది ఎక్కువైతే మజ్జిగ పలుచన అయిపోతుందేమోనన్న భయంతో సంతాన హత్యకు పాల్పడటం మహా పాతకం. ఈ దారుణానికి పాల్పడేవారు, ఉపాధి తాళం చెవులు తమ చేతుల్లో ఉన్నాయని. అల్ అస్ఆమ్ సూరాలోనూ ఈ విషయం వచ్చింది - దారిద్య్రభయంతో మీ సంతానాన్ని (చేజేతులా) హతమార్చుకోకండి. మేము మీకూ ఆహారమిస్తున్నాము, వారికీ ఆహారమిస్తున్నాము. (151వ ఆయతు). దైవప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వ సల్లం) షిర్క్ తరువాత సంతానహత్యను అత్యంత ఘోరమైన అత్యాచారంగా పేర్కొన్నారు. (సహీహ్ బుఖారీ). నేడు ప్రపంచంలో సంతాన హత్య ఎంతో పకడ్బందీగా, కుటుంబ నియంత్రణా పథకం లాంటి అందమైన ప్రణాళికలతో జరుగుతోంది. సంతానానికి మంచి శిక్షణ ఇచ్చే నెపంతో, స్త్రీల అందచందాలు తరగిపోకుండా ఉండాలనే సాకుతో ఈ ఫామిలీ ప్లానింగ్ స్కీమును అమలుపరచి సంతానాన్ని నేలపై కాలిడకుండా అడ్డుకుంటున్నారు. దేవుడు ఈ లోకంలో నెలకొల్పిన ఉపాధి పరపకంలో మానవుడు తన కృతిమ ఉపాయాలతో జోక్యం చేసుకుని అస్తవ్యస్తం చేయరాదు. దేవుడు జీవనోపాధి విషయంలో హెచ్చు తగ్గులు పెట్టాడు. అందులో దాగివున్న పరమార్థాలు దైవానికే తలపోస్తున్నారన్న మాట! యదార్ధానికి మానవ కోటిని ఈ లోకంలో వసింపజేసిన దేవుడే అన్నపానీయాలను ఇస్తున్నాడు. మీ పూర్వీకులకు ఉపాధినిచ్చినవాడూ ఆయనే. మీ భావితరాలకు జీవనోపాధిని ప్రసాదించేది కూడా ఆయనే. జనాభా పెరిగినకొద్దీ ఆర్ధిక ఒనరులను విస్తృత పరచడం ఆయన ప్రణాళిక. కాబట్టి జనులు దైవప్రణాళికలో అనుచితంగా జోక్యం చేసుకోకూడదు. ఎట్టి పరిస్థితిలోనూ 'సంతాన హత్య'కు పాల్పడే దురాలోచనకు తావీయవద్దు. మీ తల్లి మీ చెల్లి మీ బిడ్డ మీ భార్య ఆమెను గౌరవించండి. 8) వ్యభిచారం దరిదాపులకు పోకండి. అది చాలా హేయమైనది, పరమచెడ్డదారి. ఒక స్త్రీకి ఒక పురుషునికి మధ్య అక్రమ సంబధం అనేది పరమ నీచ కార్యం. నిషేధించబడటంతోపాటు వ్యభిచారానికి దారి తీసే ద్వారాలన్నింటినీ సమాజంలో మూసివేయాలి. ) ఇస్లాంలో వ్యభిచారం చాలా పెద్ద నేరం. వివాహితుడైన పురుషుడు లేక వివాహిత స్త్రీ గనక ఈ పాపానికి ఒడిగడితే అలాంటివారు ముస్లిం సమాజంలో మనుగడ సాగించలేరు. అలాంటి వారిని ఒక్క ఖడ్గపు వేటుతో కూడా చంపకూడదు. పైగా అలాంటివారిని రాళ్లు రువ్వి నిర్దాక్షిణ్యంగా చంపాలి. ఎందుకంటే ఆ దృశ్యం సమాజంలోని సభ్యులకు ఒక గుణపాఠం కావాలి. 'వ్యభిచారం చేయకూడదు' అని చెప్పలేదు. 'వ్యభిచారం దరిదాపులకు కూడా పోకూడదు' అని అనబడింది. దీన్నిబట్టి అవగతమయ్యేదేమిటంటే వ్యభిచారానికి దారితీసే విషయాలన్నింటికీ దూరంగా ఉండాలి. ఉదాహరణకు: పరాయి స్త్రీని చూడటం, ఆమెతో కలసి తిరిగే, కబుర్లు చెప్పే ప్రయత్నం చేయటం, అలాగే స్త్రీలు విచ్చలవిడిగా బయటతిరగటం, తమకు రక్షణలేని చోట్ల తమవారు లేకుండా వెళ్లడం మంచిది కాదు. ఎందుకంటే చెడు చూపు వ్యభిచారానికి తొలిమెట్టు వంటిది. 9) న్యాయసమ్మతంగా తప్ప దేవుడు నిషేధించిన ఏ ప్రాణినీ హతమార్చకండి. ఎవరైనా అన్యాయంగా హతమార్చ బడితే అతని వారసులకు మేము బదులు తీర్చుకునే అధికారమిచ్చాం. అయితే వారసుడు (హంతకుడ్ని) వధించడంలో హద్దు మీరకూడదు. అప్పుడే అతనికి సహాయం చేయబడుతుంది. మానవ ప్రాణం పవిత్రమైనది. ఏ వ్యక్తికీ తన్ను చంపుకునే హక్కుగానీ, ఇతరుల ప్రాణాలు తీసే హక్కు గానీ లేదు. ఒకవేళ ఎవరికయినా మరణ చండన విధించాలన్నా న్యాయ (ధర్మ) బద్ధంగా మాత్రమే విధించాలి. న్యాయబద్ధంగా చంపటం అంటే ఖిసాస్ (ప్రతీకార న్యాయం) రూపంలో చంపటం అని అర్థం. మానవ సమాజంలో శాంతి భద్రతల పరిరక్షణ కోసం హంతకునికి శిక్ష పడటం అవసరం. హతుని వారసులకు న్యాయం చేకూరటం కూడా అవసరమే. అలాగే వివాహితులై ఉండి అక్రమ లైంగిక సంబంధం ఏర్పరచుకున్న వారికి కూడా కఠిన శిక్ష వినిపించబడింది. హతుని వారసులకు అధికారం ఇవ్వబడింది. ఇంతకీ ఏమిటీ ఆ అధికారం? అంటే రాజ్యాధికారి షరీయతుననుసరించి తీర్పు వినిపించిన తరువాత హతుని వారసుడు తాను తలచుకుంటే హంతకునిపై ప్రతీకారం తీర్చుకోగలడు. లేదా దియత్ (రక్తపరిహారం) పుచ్చుకుని ఊరుకోగలడు. లేదా హంతకునికి క్షమాభిక్ష పెట్టగలడు. ఒకవేళ ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలన్నదే హతుని వారసుల అభిమతం అయివుంటే వారు ఈ విషయంలో హద్దు మీరకూడదు. అంటే ఒక ప్రాణానికి బదులుగా ఇద్దరు లేక అంతకన్నా ఎక్కువ మందిని చంపకూడదు. హంతకుణ్ణి చిత్రవధ చేయకూడదు. హతుని వారసుడు సహాయం పొందినవాడుగా ఖరారు చేయబడ్డాడు. అంటే అతన్ని ఆదుకోవలసిందిగా రాజ్యాధికారులకు తాకీదు చేయబడింది. అందుకుగాను హతుని వారసుడు కృతజ్ఞుడై ఉండాలే తప్ప అన్యాయానికి, అక్రమాలకు పాల్పడటం భావ్యం కాదు. 10) అనాథ పిల్లలు యుక్తవయస్సుకు చేరుకునే వరకు న్యాయసమ్మతంగా తప్ప వారి సొమ్ము దరిదాపులకు వెళ్ళకండి. (వాగ్దానం) ఒప్పందం నెరవేర్చండి. (వాగ్దానం) ఒప్పందం గురించి మీరు తప్పనిసరిగా (దేవుని ముందు) సమాధానం చెప్పుకోవలసి ఉంటుంది .తండ్రి లేని బిడ్డలు పెరిగిపెద్దవారై, తమ కాళ్లపై నిలబడే వరకూ వారి ఆస్తి పాస్తులను రక్షించాలి. బాగు పరిచే ఉద్దేశ్యంతో తప్ప వారి సంపదను పెట్టుబడిగా పెట్టరాదు. అన్యాయంగా ఒక ప్రాణిని చంపరాదని చెప్పటంతోపాటు, ఒకరి సొమ్మును అన్యా యంగా కబళించరాదని ప్రబోధించటం గమనార్హం. అనాథల ఆస్తి విషయంలోనైతే మరింత న్యాయంగా మసలుకోవాలి. అనాథలు యుక్త వయస్సుకు చేరుకునే వరకూ వారి ఆస్తిని కాపాడాలి. వీలైతే వారి ఆస్తిని మరింతగా పెంచాలి. అర్ధం పర్ధం లేకుండా ఖర్చుపెట్టి వారి ఆస్తికి నష్టం చేకూర్చకూడదు. 11) (వాగ్దానం) ఒప్పందం నెరవేర్చండి. (వాగ్దానం) ఒప్పందం గురించి మీరు తప్పనిసరిగా (దేవుని ముందు) సమాధానం చెప్పుకోవలసి ఉంటుంది. ఒప్పందాలు వ్యక్తుల మధ్య జరిగినా, జాతుల మధ్య జరిగినా చిత్తశుద్ధితో నెరవేర్చాలి. ఒప్పందాలను ఉల్లంఘించిన పక్షంలో దేవుడు నిలదీస్తాడు. . ఇక్కడ వాగ్దానం రెండు రకాలు. ఒకటి మనిషి తాను అల్లాహ్కు చేసిన బాస. రెండు : మనిషి సాటి మనిషికి చేసిన వాగ్దానం. ఈ రెండు రకాల వాగ్దానాలనూ నెరవేర్చటం చాలా అవసరం. వాగ్దానాన్ని నిలబెట్టుకోకపోతే అల్లాహ్ సమక్షంలో సమాధానం ఇవ్వవలసి ఉంటుంది. 12) సరైన పాత్రతో పూర్తిగా కొలచి ఇవ్వండి. తూచవలసివస్తే సరైన త్రాసుతో తూచి ఇవ్వండి. ఇదే సరైన పద్ధతి. ఫలితంరీత్యా కూడా ఈపద్ధతే మంచిది. కొలతలు, తూనికల్లో న్యాయంగా వ్యవహరించాలి. లావాదేవీలలో మోసానికి పాల్పడకూడదు. అంటే పుణ్యం రీత్యా మేలైనది. పైగా ఇలా ప్రవర్తించటం వలన ప్రజలలో నమ్మకం ఏర్పడుతుంది. వర్తకంలో పరపతి పెరుగుతుంది. అందుకే వ్యాపార లావాదేవీలలో నిజాయితీగా వ్యవహరించటం చాలా అవసరం. అంటే తమకు తెలియని విషయాలలో అనవసర జోక్యం కల్పించుకోవటం, కూపీలు లాగటం, అతిగా అనుమానించటం ఎంతమాత్రం తగదు. అలాగే తెలియని విషయాలపై అధిక ప్రసంగం చేయటం, వాటిని ఆచరణలో పెట్టడం కూడా సమంజసం కాదు. 13) మీకు తెలియనిదాని వెంటపడకండి. కళ్ళు, చెవులు, హృదయం వగైరా సమస్త అవయవాల్ని గురించి (దేవునికి) సమాధానం చెప్పుకోవలసిఉంటుంది. మీకు తెలియని విషయాల వెంటపడి, కూపీలు లాగే యత్నాలు చేయకండి. మీ చెవులు, కళ్ల విషయంలో మీరు దేవుని సమక్షంలో ప్రశ్నించబడతారు. మీ మనోమస్తిష్కాలలో పుట్టే ఆలోచనల గురించి ప్రశ్నించబడతారు. జాగ్రత్త! అక్కరకు రాని విషయాల వెనుకపడి మీ శక్తియుక్తులను దుర్వినియోగం చేశారంటే రేపు అల్లాహ్ సన్నిధిలో పట్టుబడతారు. నువ్వు విన్నావా? అని చెవిని, నువ్వు కన్నావా? అని కళ్ళను, నువ్వు తెలుసుకున్నావా? అని హృదయాన్ని నిలదీసి అడగటం జరుగుతుంది. ఎందుకంటే విషయ పరిజ్ఞానం ఈ మూడింటితోనే ముడిపడి ఉంటుంది. ప్రళయదినాన అల్లాహ్ ఈ శరీరావయవాలకు మాట్లాడే శక్తిని ఇస్తాడు. 14) భూమిపై నిక్కుతూ, నీల్గుతూ నడవకండి. (ఈ అహంకారంతో) మీరు భూమిని చీల్చి వేయలేరు. పర్వతాల ఎత్తుకు ఎదగనూ లేరు. భూమిపై పొగరుబోతుల్లా విర్ర వీగుతూ నడవకండి. మీ ప్రతాపంతో మీరు భూమిని చీల్చనూ లేరు. గర్వాతిశయంతో పర్వతాల ఎత్తుకు చేరుకోనూ లేరు. తమలోని మహత్తు గొప్పదని ఎంచి, తమ సత్తాకు తామే మత్తెక్కి, కళ్ళు పైకెక్కి, ఎత్తలేని బరువునెత్తి, కించిత్ అయినా కడప లేక విసుగెత్తి, ఎత్తయిన శిఖరాల నుంచి పడి చిత్తతయిన ప్రముఖులు ప్రపంచ చరిత్ర ఎత్తి చూస్తే చాలా మందే అగుపడతారు. గర్వం అంటే అహంకారం, దర్పం, దురభిమానం; డబ్బు, విద్య, అధికారం వంటి వాటి వల్ల కలిగే మితిమీరిన ఆత్మవిశ్వాసం లేదా గర్వంతో తనను తాను గొప్పగా భావించుకోవడం, ఇతరులను తక్కువ చేసి చూడటం. ఇది తనను తాను పూజించుకోవడమేనని, న్యాయంగా దేవునికి మాత్రమే చెందాల్సిన స్థానంలో నిలబడటమని కూడా అంటారు. నిక్కుతూ, నీల్గుతూ నడవటం అల్లాహ్కు సుతరామూ ఇష్టం లేదు. ఈ గర్వాహంకారం మూలంగానే శ్రీమంతుడైన ఖారూన్ తన సిరిసంపదల సమేతంగా నేలలో కూర్చివేయ బడ్డాడు (అల్ ఖసస్-81). ఒక హదీసులో ఇలా ఉంది: "ఒక వ్యక్తి రెండేసి దుప్పట్లు ధరించి, విర్రవీగుతూ నడవసాగాడు. ఫలితంగా అతడు నేలలో కూర్చివేయబడ్డాడు. ప్రళయదినం వరకూ అతడు కూర్చివేయబడుతూనే ఉంటాడు" (సహీహ్ ముస్లిం -కితాబుల్ లిబాస్), అల్లాహ్కు దాసుల అణకువ, వినమ్రత ఎంతో ఇష్టం. గర్వం, అహం మన ఎదుగుదలకు అడ్డుకట్ట వేస్తాయి. అవి మానవ సంబంధాలను దూరం చేస్తాయి. అహంకారాన్ని వదిలించుకోవడానికి కొన్ని చక్కని మార్గాలు: జీవితాన్ని అర్థం చేసుకోండి – మనం పొందినది అంతా తాత్కాలికమే. అది మన శ్రమకన్నా, అల్లాహ్ కృప కటాక్షానికి సంబంధించినదిగా భావించాలి. మన సంపద, ప్రతిష్ట, పదవి అన్నీ తాత్కాలికమే, ఈ నిజాన్ని గుర్తుపెట్టుకోండి. “నీ నైపుణ్యం, ధనం, అధికారం నీకు గర్వం తేవచ్చు , కానీ నీ వినయం నీకు గౌరవం తెస్తుంది!” చివరి మాట: సూరహ్ బనీ ఇస్రాయీల్ లోని 23వ ఆయతు మొదలు 37వ ఆయతు వరకు చెప్పబడిన విషయాల గురించి తెలియజేస్తూ అల్లాహ్ ఇలా సెలవిస్తున్నాడు; ఇవన్నీ దుష్కార్యాలు. మీ ప్రభువు దృష్టిలో ఎంతో హేయమైనవి. ఇవి వివేకంతో కూడిన విషయాలు. వీటిని నీ ప్రభువు నీ హృదయఫలకంపై అవతరింప జేశాడు. అంటే ప్రస్తావించబడిన విషయాలలో ఏవైతే చెడ్డవో వాటి జోలికి వెళ్ళకూడదు. ఎందుకంటే అల్లాహ్ వాటిని ఇష్టపడడు. పైగా ఇవన్నీ ప్రగతి పథంలో ప్రతిబంధకాలు అనడం ఎటువంటి సందేహం లేదు.

హిత శత్రువు-అహిత శత్రువు=అజాత శత్రువు

హిత శత్రువు-అహిత శత్రువు=అజాత శత్రువు నేను నా ఆత్మశుద్ధి గురించి గొప్పలు చెప్పుకోవడం లేదు. నా ప్రభువు కారుణ్యభాగ్యం లభిస్తే తప్ప మనస్సు ఎల్లప్పుడూ చెడు వైపుకే పురిగొల్పుతుంది. నా ప్రభువు గొప్ప క్షమాశీలి, అమిత దయామయుడు.” (యూసుఫ్: 53) "హిత శత్రువు" అంటే మేలు కోరేలా కనిపించేది, కానీ వాస్తవానికి హాని చేసే వ్యక్తి లేదా వస్తువు. ఇది బయటకు మంచిగా అనిపించినా, లోలోపల మన అభివృద్ధికి ఆటంకం కలిగించే ప్రమాదకరమైన అంశం. ఉదాహరణకు, ఒక లక్ష్యాన్ని సాధించేటప్పుడు అప్పటికప్పుడు ఆనందాన్ని ఇచ్చేది, కానీ దీర్ఘకాలంలో నష్టాన్ని కలిగించే విషయాలు హిత శత్రువులు. అహిత శత్రువు: ఇది శత్రువని అందరికీ స్పష్టంగా తెలిసే ఉంటుంది, అంటే ప్రత్యక్ష శత్రువు. అంటే దాన్నుండి మేలును ఆశించడం శుద్ధ అవివేకం.

అజాత శత్రువు: శత్రువులు లేని వ్యక్తి. ప్రతి మనసులోని తమస్సు - దురాత్మ షైతాను సైన్యంలో ఒకటి. అతను ఆదేశిస్తే అది పాటిస్తుంది. అయితే అల్లాహ్ సద్బుద్ధి వల్ల, కొన్నిసార్లు అది ఉషస్సును సంతరించుకొని షైతాను మాటను పాటించకుండా, ధైవదూత పిలుపుకు స్పందించి శుభాత్మగా, పవిత్రాత్మగా మారుతుంది. ఇబ్ను అల్ కయ్యిమ్ తన పుస్తకం అల్ ఫవాయిద్ లో ఇలా అన్నారు: మనసు చక్కని ఉపమానం గానుగ వంటిది. దానిలో ఏదైతే వేస్తారో, అది తిరుగుతూ దాన్ని నలగ్గొడుతుంది. దానిలో మంచి వస్తువు, దాన్యం వేస్తే దానిని రుబ్బుతుంది. గాజు ముక్కలు, రాళ్లు వేస్తే వాటినీ రుబ్బుతుంది. విష మూలికలు వంటి హానికరమైన వాటిని వేస్తే, వాటినే రుబ్బుతుంది. అల్లాహ్ ఆ గానుగ నిర్వాహకుడు, యజమాని, దానిని నియంత్రించేవాడు. ఆయన ఒక దేవదూతను నియమించాడు; అతను ఆ మనసులోకి మేలు కలిగించే మేలిమి రకం వస్తువులను వేస్తాడు, దానివల్ల మనసు మంచి దిశగా తిరుగుతుంది. అలాగే ఒక షైతాను కూడా నియమించబడ్డాడు; అతను మనసులోకి హాని కలిగించే వస్తువులను వేస్తాడు, దానివల్ల అది చెడు దిశగా తిరుగుతుంది. ఒకసారి దైవ దూత ఆత్మను సమీపిస్తే, ఒక్కోసారి షైతాన్ దాని దగ్గరికి వస్తాడు. దైవ దూత వేస్తున్న మేలిమి అంటే - మంచి పనుల ప్రేరణ, అల్లాహ్ వాగ్దానంపై విశ్వాసం.షైతాను వేస్తున్న ‘హానికరమైన పదార్థం’ అంటే - చెడు పనుల వైపు ప్రలోభపెట్టడం, అల్లాహ్ వాగ్దానాన్ని నమ్మకుండా చేయడం. పిండి (ఫలితం) వేయబడే పదార్థాన్ని బట్టి వస్తుంది. హానికరమైన పదార్థాలు వేయాలనుకునే షైతాను, ఆ గానుగ మంచి పదార్ధంతో నిండకుండా ఖాళీగా ఉన్నప్పుడే వాటిని వేయగలడు. మెత్తనివానిని చూస్తే మొట్ట బుద్ది అన్నట్టు అది ఖాళీగా ఉండటం చూసి పనికిమాలిన చెత్తనంతా షైతాన్ వేస్తాడు. మనిషి కూడా ఆత్మ విషయంలో ఏమరుపాటుకి లోనయిన, మైమరపులో ఉన్న సమయంలో అదను చూసి పాప ఆయుధాలను పదును పెట్టి మరీ మెరుపుదాడి చేస్తాడు. కాలికివెస్తే మెడకు, మెడకువేస్తే కాలికి అతని బాగా అలవాటు ఉన్న విద్యే కదా! కర్రలేనివానిని గొట్జెయినా కరుస్తుంది అన్నట్టు మనసు మీద అదుపు లేని వానిని షైతాన్ కూడా ఇలానే దెబ్బ తీస్తాడు. షైతాన్ అహిత శత్రువు మరియు మనసు - హిత శత్రువు ఇవి రెండూ మనిషికి అత్యంత ప్రమాదకరమైన శత్రువులు. అయితే వీరిలో ఏది ఎక్కువ ప్రమాదకరం అనే విషయంలో పండితులు ఏకీభవించలేదు. ఒక అథర్‌లో ఇలా వచ్చింది: “నీ పాలిట అత్యంత ప్రమాదకర శత్రువు నీ రెండుభాగాల మధ్య ఉన్న నీ మనస్సే.” (ఈ వాక్యం బలహీనమైనది) బహుశా అహిత శత్రువైన షైతాన్ మరింత తీవ్రమైన శత్రువు. ఎందుకంటే అతను చెడులన్నింటికీ మూలం గనక. అతని వల్ల చెడు మాత్రమే జరుగుతుంది. మేలు జరిగే ఆస్కారమే లేదు. కనుకనే అల్లాహ్ అన్నాడు; మానవులారా! అల్లాహ్ వాగ్దానం సత్యమయినది. కనుక ప్రాపంచిక జీవితం మిమ్మల్ని మోసగించకూడదు. ఆ మహామోసగాడు కూడా మిమ్మల్ని మోసగించకూడదు సుమా! షైతాన్‌ మీకు బహిరంగ శత్రువు. కనుక మీరు కూడా వాడ్ని శత్రువుగానే పరిగ ణించండి. వాడు తన అనుచరుల్ని నరకవాసుల్లో కలిపేయడానికి తన మార్గం వైపు పిలుస్తున్నాడు. (ఫాతిర్:5,6) అతను బహిరంగ శత్రువు అని. అదేవిధంగా అతడే ఆదమ్ అలైహిస్సలాం మరియు హవ్వా వారి స్వర్గ బహిష్కరణకు కారణం అయ్యాడు. అంతేకాక ఖుర్‌ఆన్‌లో శైతాన్ గురించి అనేక హెచ్చరికలు వచ్చాయి. మ్యాచుకు కొన్ని ఆయతులు – ప్రజలారా! భూమిలోని ధర్మసమ్మత మైన, పవిత్రమైన వస్తువులన్నింటినీ తినండి. కాని షైతాన్ అడుగుజాడలలో మాత్రం నడవకండి. వాడు మీకు బహిరంగ శత్రువు. వాడు మిమ్మల్ని కేవలం చెడు వైపుకు, నీతి బాహ్యత వైపుకు పురికొల్పుతాడు. ఏ విషయాల జ్ఞానం మీకు లేదో వాటిని అల్లాహ్ పేరుతో చెప్పమని మీకు ఆజ్ఞాపిస్తాడు. (అల్-బఖరహ్: 168) అంటే షైతాన్ అడుగుజాడల్లో నడిచి అల్లాహ్ ధర్మసమ్మతం (హలాల్) గావించిన వస్తువులను అనవసరంగా నిషిద్ధం (హరాం) చేసుకోకండి. మహాప్రవక్త (సఅసం) తెలిపారు: "నేను నా దాసులను ఏకదైవారాధ కులు (హనీఫ్) గానే పుట్టించాను. కాని షైతానులు వాళ్ళను వారి ధర్మం నుండి పెడత్రోవ పట్టించారు. వారి కోసం నేను సమ్మతించిన విషయాలను వారిపై నిషిద్ధంగా చేశారు" (సహీహ్ ముస్లిం). విశ్వాసులారా! ఇస్లాంలో పూర్తిగా ప్రవేశించండి. షైతాన్ అడుగుజాడలలో నడవకండి." వాడు మీకు బద్ద విరోధి. మీ వద్దకు స్పష్టమయిన నిదర్శనాలు వచ్చిన తరువాత కూడా మీరు ఒకవేళ తప్పటడుగు వేస్తే అల్లాహ్ సర్వశక్తి మంతుడు, వివేక సంపన్నుడన్న సంగతిని బాగా గుర్తుంచుకోండి. (అల్-బఖరహ్: 208) ఇది విశ్వసించిన వారినుద్దేశించి చేయబడిన హితోపదేశం. మీరు ఇస్లాంలోకి రాదలిస్తే పూర్తిగా వచ్చేయండి. పాక్షికంగా వద్దు. మీకు నచ్చిన విషయాలను, ప్రయోజనకరమైన అంశాలను అమలుపరచి, మీ ఆశలు ఆకాంక్షలకు వ్యతిరేకంగా ఉన్నాయనుకున్న వాటిని వదలివేస్తామంటే కుదరదు. అలాగే పూర్వాశ్రమంలో మీరు వదలి వచ్చిన కాల్పనిక సిద్ధాంతాలను, ఆచార దురాచారాలను ఇస్లాంలో జొప్పించే ప్రయత్నం చేయకండి. ఇస్లాంను - సంపూర్ణంగా అవలంబించండి. సంపూర్తిగా మీరు ఈ ధర్మాన్ని అవలంబించిననాడు మీరంతట మీరే దురాచారాలకు, మిథ్యా వాదాలకు దూరం అయిపోతారు. నేను చేయగలనా అనే సందేహం మన జీవితాన్ని ప్రశ్నార్థకంగా మారుస్తుంది నేను మాత్రమే చేయగలను అనే అహంకారం జీవితాన్ని నగుబాటు చేస్తుంది నేను చేయగలను అనే దృఢ నమ్మకంతో కూడిన ప్రయత్నం మాత్రం జీవితాన్ని సన్మార్గంలో నడిపిస్తుంది. ఇస్లాంలో పూర్తిగా ప్రవేశించడానికి నిరాకరించినవాడు వేరే మాటల్లో ధర్మాన్ని పాక్షికంగా మాత్రమే అనుసరించగోరేవాడు- దాన్ని ఆరాధనల వరకే, మస్జిద్ నాలుగు గోడల వరకే పరిమితం చేయాలనుకుంటున్నా డన్నమాట! రాజకీయాల నుంచి, చట్టసభల నుంచి దాన్ని వేరుపరచాలనుకుంటున్నాడు. అలాగే ప్రజలు తమ ప్రాంతీయ అలవాట్లను, ఆచారాలను, సంస్కృతిని ఇష్టపడతారు. వాటిని వదులుకోవడానికి సుముఖంగా ఉండరు. ముఖ్యంగా వివాహాది విషయాలలో దుబారా ఖర్చు చేయటం, ముస్లిమేతర ఆచారాలను అవలంబించటం వంటివి జరుగుతూ ఉంటాయి. అందుకే షైతాన్ అడుగు జాడలను అనుసరించకండి అని బోధించబడింది. ఎందుకంటే షైతాన్ మిమ్మల్ని ఆకట్టుకోవడానికి, ఇస్లాంకు విరుద్ధంగా ఉండే విషయాలనే అందమైన ఫిలాసఫీ ద్వారా మీకు నచ్చినట్లుగా సమర్పిస్తాడు. చెడులపై అందమైన గిలాపులను చుట్టి మీ ముందుంచుతాడు. బిన్అత్లను కూడా సత్కార్యాలుగా నమ్మబలుకుతాడు. అందుకే ఇస్లాంలోకి ప్రవేశించిన మీదట మనసు మెచ్చే విషయాలను దైవేచ్ఛకు దైవప్రవక్త (స) వారి సంప్రదాయానికి అప్పగించాలి. దైవప్రసన్నతతో సమరసం చెందని విషయాలను నిస్సంకోచంగా విడనాడాలి. షైతాన్ నాలుగు రంగాలలో ముఖ్యంగా ఎం,మనిషిని త్రోవ తప్పిస్తాడు. 1) అఖీదా విషయంలో - షిర్క్ ను విడనాడి తౌహీద్ కి కట్టుబడాలి, 2) ఆచరణలు, ఆరాధనలు, వ్యవహారాల విషయంలో - బిద్అత్ ను పరిత్యజించి సున్నత్ కు పట్టం కట్టాలి. 3) సంఘం, సమాజం, హక్కులు, బాధ్యతలు విషయంలో - దౌర్జన్యానికి, అవినీతికి దూరంగా ఉంటూ నీటికి, న్యాయానికి ఊపిరి పోయాలి.. 4) ధనార్జన విషయంలో - హరామ్ సంపాదనను వదలి హరామ్ ను మాత్రమే ఆశించాలి, ఆర్జించాలి, అనుభవించాలి. అల్లాహ్ మీకు ఇచ్చిన దానిని తినండి. కాని షైతాను అడుగు జాడల్లో నడవకండి.నిశ్చయంగా వాడు మీ బహిరంగ శత్రువు. (అన్ఆమ్: 142) ముష్రిక్కులు షైతాన్ అడుగుజాడలలో నడుచుకుంటూ అల్లాహ్ ధర్మసమ్మతం చేసిన ఎన్నో వస్తువులను తమ కోసం నిషేధించుకున్నారు. అలాగే అల్లాహ్ నిషిద్ధంగా ఖరారు చేసిన వస్తువుల్ని తమ కొరకు ధర్మసమ్మతం చేసుకున్నారు. షైతాన్ను అనుసరించటమంటే ఇదే! ఆదం సంతానమా! షైతాన్‌ని ఆరాధించవద్దని, వాడు మీకు బహిరంగశత్రువని నేను మిమ్మల్ని హెచ్చరించలేదా? నన్నే ఆరాధించాలని, అదే సన్మార్గమని ఉపదేశించలేదా? అయినా వాడు మీలో అత్యధికమందిని దారి తప్పించాడు. మీకా (మాత్రం) జ్ఞానం లేదా? (యాసీన్: 60-62) ఇక్కడ వాగ్దానం అంటే, మానవ సంతతిని హజ్రత్ ఆదం (అలైహిస్సలాం) వెన్ను నుంచి తీసినపుడు తీసుకోబడిన ఖరారు (అహదె అలస్త్) అన్నమాట! లేదా దైవప్రవక్తల ద్వారా నిరంతరం మానవాళికి చేయబడుతూ వచ్చిన తాకీదు కూడా కావచ్చు. మరికొంత మంది వ్యాఖ్యాతల ప్రకారం ఈ ఆయతులోని 'వాగ్దానం' అంటే భూమ్యాకాశాలలో అల్లాహ్ నెలకొల్పిన సహేతుక నిదర్శనాలు అని అర్థం. షైతాన్ మీ బద్దవిరోధి కావటం వల్లనూ, మిమ్మల్ని మార్గభ్రష్టుల్ని చేస్తానని శపథం చేసి ఉండటం వల్లనూ మీరు ఎట్టి పరిస్థితిలోనూ వాడి దాస్యం చేయరాదని మీకు తాకీదు చేయటం జరిగింది. షైతాన్ మిమ్మల్ని అడ్డుకోరాదు సుమా! వాడు మీకు బద్ధ విరోధి. తీర్పు ముగిసిన తరువాత షైతాన్‌ వారితో ఇలా అంటాడు: “నిశ్చయంగా మీకు అల్లాహ్ చేసిన వాగ్దానాలన్నీ నిజమయ్యాయి. కాని నేను చేసిన వాగ్దానాలలో ఒక్కటీ నిజం కాలేదు. అసలు మీ చేత బలవంతంగా ఏదైనా చేయించడానికి మీమీద నాకేదైనా శక్తి ఉంటే కదా! నేను మిమ్మల్ని నా మార్గం వైపు పిలిచాను. అంతే, మరేమీ చేయలేదు. మీరే నా పిలుపునకు స్పందించి వచ్చారు. కనుక మీరిప్పుడు అనవసరంగా నన్ను నిందించకండి. మిమ్మల్ని మీరే నిందించుకోండి. ఇక్కడ మీ గోడు నేను ఆలకించలేను; నాగోడు మీరు ఆలకించలేరు. ఇంతకు ముందు మీరు నన్ను అల్లాహ్ కు సాటికల్పించారు. (నాక్కూడా దైవత్వం ఆపాదించారు. అది మీ నిర్వాకమే గాని, నాపని కాదు.) నేను దీన్ని ఖండిస్తున్నాను. అలాంటి దుర్మార్గులకు తప్పకుండా ఘోరమైన శిక్ష పడుతుంది.” (ఇబ్రాహీం: 22) అంటే తన ప్రవక్తల మార్గాన్ని అనుసరించినవారే మోక్షం పొందుతారని అల్లాహ్ చేసిన వాగ్దానం నిజమైనది. దానికి ప్రతిగా నేను చేసిన నాగ్దానాలన్నీ బూటకమైనవి, మోసపూరితమైనవి అని షైతాన్ కుండబద్దలు గొట్టినట్లుగా చెబుతాడు. ఆ మాటే మరోచోట ఈ విధంగా ప్రస్తావించబడింది: "సైతాన్ మానవులకు (బూటకపు) వాగ్దానాలు చేసి, వారిలో అశలు రేకెత్తిస్తాడు. కాని పైతాన్ వాగ్దానాలన్నీ మోసంతో కూడుకున్నవే" (నిసా - 120) నా మాటలు ప్రమాణబద్ధమైనవి కావు. నిరాధారమైనవి. అదీగాక నేను ఎన్నడూ మిమ్మల్ని బలవంతం చేయలేదు.నేను కేవలం మీరు పిలుపు ఇచ్చాను. ప సలేని నా మాటలను మీరు ఇట్టే నమ్మేశారు. మరోవైపు మీరు ప్రవక్తల ప్రామాణికమైన మాటలను త్రోసిపుచ్చారు. తప్పంతా మీదేగాని నాది కాదు. మీరు బొత్తిగా ఆలోచించ లేదు. స్పష్టమైన దైవ నిదర్శనాలను తేలిగ్గా కొట్టిపారేసి, బూటకపు వాదాన్ని గుడ్డిగా అనుసరించారు. ఈనాడు మీరు చిక్కుకుని ఉన్న ఆపద నుంచి నేను మిమ్మల్ని గట్టెక్కించలేను. అలాగే మీరు కూడా నన్ను చుట్టుముట్టి ఉన్న దైవాగ్రహం నుంచి కాపాడజాలరు. మీరు నన్ను అల్లాహ్ కు భాగస్టునిగా చేశారన్న విషయాన్ని కూడా నేను త్రోసిపుచ్చుతున్నాను. ఒకవేళ మీరు ఆ పని చేసివుంటే అది మీ మూర్ఖత్వం మాత్రమే. సకల ప్రాణులను పుట్టించినవాడే వారిని కనిపెట్టుకుని ఉంటాడు. ఆయనకు సహవర్తులుగా నిలుడే అర్హత ఎవరికుంది? అని పైతాన్ ఖచ్చితంగా చెప్పేస్తాడు. ఇక హిత శక్తి - మనసు ఎటువంటిదంటే... మనిషిని ఆ క్షణంలో ఆకర్షిస్తుంది. సమాజంలో చాలామంది విద్యార్థులు కానీ, మరెవరైనా కానీ లక్ష్యసిద్ధిలో హిత శత్రువు చేత పాడవుతారు. ఈ రోజు ఇది నేను ఖచ్చితంగా చదువుకుంటాను... అని నిర్ణయించుకుంటాడు. ఈలోగా క్రికెట్ మొదలౌతుంది. ఈ ఒక్క ఓవర్ చూస్తానంటాడు. అది మరీ ఓవర్ అయిపోతుంది. రేపటి నుండి ఒక్క నమాజు వదలకుండా పాటిస్తాను అని గట్టి నిర్ణయం తీసుకుంటాడు. కానీ ఏదోక ఆకర్షణలో పది దాని వాయిదా వేసుకుంటాడు. అల్లా వాయిదాల వ్యాధి బారిన పడతాడు. అది హిత శత్రువు. ఆ క్షణంలో దాని జోలికి వెళ్లకూడదు. అప్పటికి బాగున్నట్టుంటుంది. కానీ తర్వాత అదే ఓ బలహీనతగా మారి పోతుందిఅప్పటికి చాలా బాగున్నట్లు అనిపించినా ఆ క్షణంలో వినకూడనిది విన్నాడు. అనకూడనిది అన్నాడు. చేయకూడనిది చేశాడు, నడకూడని బాటలో నడిచాడు. తినకూడనిది తిన్నాడు. ఉండకూడని చోట ఉన్నాడు అంతే! పాడయిపోయాడు. . కొన్ని సందర్భాలలో జీవితం కూడా చేజారి పోయే ప్రమాదం ఉంటుంది. మనసు చేసే మాయ మనసు కొన్నిసార్లు మనల్ని ఆనందంలో ముంచెత్తుతుంది, మరికొన్నిసార్లు చిన్న సమస్యలను పెద్దవి చేసి భయపెడుతుంది, ఆధ్యాత్మికంగా, మానసికంగా మాయ (భ్రమ) కల్పిస్తుంది, నిజం కాని ఊహల ప్రపంచంలో విహరింపజేస్తుంది. వాస్తవం చిన్నదైనా, మనసు దానిని భూతద్దంలో చూపిస్తుంది. జరిగినదానికంటే జరగబోయే దాని గురించి, జరగని దాని గురించి ఎక్కువగా ఊహించుకుని బాధపడేలా లేదా సంతోషపడేలా ప్రేరేపిస్తుంది. మనసులో ఉండే ఆశలు, భయాలు మనల్ని నిరంతరం కదిలిస్తాయి. చిన్న సమస్యను కూడా పెద్దదిగా చేసి, భవిష్యత్తు గురించి అనవసరమైన ఆందోళనలకు గురిచేస్తుంది. కొన్నిసార్లు మనసు, ఇహలోక జీవితం శాశ్వతమైనది, సుఖమైనది అనే భ్రమను కల్పిస్తుంది. నిజం కాని విషయాలను నమ్మేలా చేస్తుంది. పూర్వం రైతు ఆరుగాలం శ్రమించి పంట ఇంటికి తీసుకొచ్చి అప్పుడు సుఖపడేవాడు. ఈవేళ పొద్దున మొదలుపెడితే సాయంకాలానికి డబ్బులు కనబడాలి. ఎలా సంపాదించావన్న దానికన్నా ఎంత సంపాదించవన్నది ప్రధానమై పోయిన నాడు విచక్షణ ఎలా ఉంటుంది? ఉద్యోగంలో కానీ, విద్యార్జనలో కానీ తేలికగా పాడు చేసేది ఏదంటే - అడ్డదారి అని ఒకంటుంది. అడ్డదారిలో కాదు, సంకల్ప శుద్ధి, సిద్ధి కలగాలంటే లోభకారకమైన విషయాలకు దూరంగా జరుగుతూ రహదారిలో వెళ్లు. సంపాదించిందేదయినా ధార్మికంగా సంపాదించు, ధార్మికంగానే ఖర్చుపెట్టు. అంతే తప్ప నీవు చేసేది నీకే నచ్చని రోజు, నీవు చేసేదానిని గురించి నీవే ధైర్యంగా నిలబడి మాట్లాడలేని రోజు, నీ పిల్లల దగ్గరకెళ్లి నీవిలా ఉండకూడదు’ అని చెప్పే అధికారం పోయిన రోజు... అటువంటి రోజు రాకుండా బతుకు. నీ కొడుక్కి చెప్పడానికి, నీ అల్లుడికి, నీ మనవలకు చెప్పడానికి నీ అధికారం ఎప్పుడూ నిలబడాలి. ‘మీరెవరండీ మాకు చెప్పడానికి’ అని అన్పించుకునే రోజు రాకూడదు. ఆ రోజున... ఆఖరి రోజున... ఆ అల్లాహ్ తీర్పిచ్చే రోజున... ‘‘నీవు శరీరం ఇచ్చావు, ధర్మ శాస్త్రాన్ని పట్టుకుని చెయ్యగలిగిన మంచి పనులన్నీ చేశాను. ఎన్నడూ నేను చెడు చెయ్యలేదు’’ అని పరమ ధైర్యంతో గుండెల మీద చెయ్యి వేసుకుని వెళ్లిపోగలగాలి. ఏ పుట్టలో ఏ పామున్నదో ఎవరికెరుక. అన్నట్టు ఏ మనసులో ఏముందో ఏ ప్రాణికి తెలియకపోయిన -ఆ అందరి గుండెల్లోని గుట్టుని సయితం ఎరిగినవాడు అల్లాహ్. అలా యాళము మన్ ఖలక్ .. ఉన్నమాటంటే ఉలుకెక్కువ. అన్న మాటంటే అలకెక్కువ అన్నట్టుంటే సమస్య తీరదు. మరింత జఠిలం అవుతుంది. మనం ఏ పని మీద బయల్దేరినా, ఏ లక్ష్యం మనలో పెట్టుకున్నా మనకు ఎదురయ్యేవి,మనల్ని అడ్డుకునేవి, మనల్ని పాడుచేసేవి రెండుంటాయి-ఒకటి హిత శత్రువు, రెండవది అహిత శత్రువు. హిత శత్రువంటే చాలా బాగున్నట్టుగా ఉంటుంది. కానీ అది శత్రువు. పాడు చేసేస్తుంది. అహిత శత్రువు. అది కూడా శత్రువే. అది కూడ పాడు చేసేస్తుంది. ఒకటి తెలియకుండా, మరొకటి తెలిసి పాడు చేసేస్తాయి. అంటే ఇది పట్టుకుంటే నేను పాడయిపోతానని తెలుస్తుంటుంది. కానీ పట్టుకోకుండా ఉండలేని మన బలహీనతను ఆసరాగా చేసుకుని వశపరచుకుంటుంది. మానవజాతి మంచి కోసం, మనిషి గొప్ప మనుగడ కోసం, లోక కళ్యాణం కోసం ఏదైనా చేయవలసి వచ్చినప్పుడు దివినున్న అల్లాహ్ ఒక పవిత్రాత్మనుప్రవక్తరూపంలో భువికి పంపాడు. ఆది మానవుడు మరియు ప్రవక్త హజ్రత్ ఆదమ్ (అ) నుంచి మొదలు అంతిమ దైవ ప్రవక్త ముహమ్మద్ (స) వరకూ అలా ప్రభవింపజేయబడిన వారే. అలాగే సజ్జనులు, సంఘ సంస్కర్తలు అనేకమంది మానవాభ్యుదయం కోసం, లోక శాంతి కోసం అహర్నిశలు పరిశ్రమింబుచారు. ఇక ఏ ప్రయోజనం కోసం, ఏ లక్ష్యం కోసం మనం జన్మించామో తెలుసుకోని దానికను గుణంగా నిజ దైవాన్ని ఆరాధిస్తూ, ఆయన ఆదేశ పాలనలో తరించడమే జీవితం. మనం పుట్టింది కేవలం ప్రేమించడానికి కాదు, ప్రేమను సాధించడానికి, సాధించిన ఆప్రేమను పది మందికి పంచడానికి, ప్రేమపూరిత వాతావరణాన్ని ప్రపంచ వ్యాప్తంగా పెంచిపోషించడానికి. జీవితం ఒక యుద్ధం జీవితమంటే గొప్ప గొప్ప త్యాగాలూ, బాధ్యతలూ కాదు. చిన్నచిన్న ఆనందాలూ, కాస్త దయా, నిరంతరం చిరునవ్వూ-ఆదీ జీవితం" అన్నాడొక వేదాంతి. నిజమే. అదే జీవితం, కానీ ప్రస్తుత పరిస్థితులలో అది సాధ్యమా? నేటి రోజుల్లో మనిషి జీవితం రోజురోజుకీ ఒక యుద్ధంలా మారుతోంది. ఇందులో ప్రత్యర్థి అంటూ ఎవరూ వుండకపోవచ్చు, పరిస్థితులు కావచ్చు. ఆకస్మిక విపత్తులు కావచ్చు. ఏది ఏమైనా నిరంతరం యుద్ధం చేయవలసిన పరిస్థితి మాత్రం అనివార్యంగా వుంటోంది. యుద్ధం ఎందుకు చేయాలి? ఎవరితో చెయ్యాలి. యుద్ధాలు కేవలం స్వార్థం కోసమే రావు. మనుగడకోసం కూడా మనం యుద్ధం చేయక తప్పదు. ఆయుధం చేపట్టాను, నేను యుద్ధం చేయను' అని కూర్చుంటే శత్రువు మనల్ని ఆక్రమించేస్తాడు. ఈ యుద్ధం మాతృ గర్భంలోనే మొదలయింది బహుశా చాలా మందికి తెలియకపోవచ్చు. గర్భ చర్చిలో ప్రవేశించడానికి పోటీ పడే కొన్ని కోట కణాలతో పోరాడి ఒకటి రెండు కణాలు మాత్రమే లోపలి ప్రవేశిస్థాయి.. అదే మనం. అలా మొదలయిన మన జీవన పోరాటం - తర్వాత కూడా అనేక విషయాల కోసం ఆగకుండా కొనసాగుతూనే ఉంటుంది. మన బాండీలో ప్రాణమున్నంత వరకు ఈ నిరంతర ప్రక్రియ జరుగుతూనే ఉంటుంది. మేము మానవుడ్ని అవిరళ కృషీవలునిగా, నిరంతర శ్రమజీవిగా పుట్టించాము. (అల్-బలద్:4) చిన్న ఉపమానము -స్కూల్లో అప్పుడే జాయిన్ అయిన అయిదేళ్ళ కుర్రవాడు. ఆ కొత్త పరిస్థితులలో తాను ఇమడటం కోసం తనకు తెలియకుండానే యుద్ధం చేస్తాడు. ఈ విధంగా యుద్ధం, ఘర్షణ, పోరాటం అనేది మనిషి పుట్టినప్పటినుంచీ మనిషి జీవితంలో ఒక భాగం అయిపోయింది. ఈ యుద్ధంలో కత్తులు, కఠార్లు, ఆయుధాలు ఇవేమీ వుండవు. తమ జీవితాలలో అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకున్న వారందరూ నిరంతరం యుద్ధంచేసి గెలుస్తూ వచ్చినవాళ్ళే, యుద్ధం ఎక్కడైతే ఆగిపోయిందో అక్కడ జీవితంలో నిరాసక్తత ప్రారంభమవుతుంది. మనం ఒక్కొక్కసారి ఓడిపోవచ్చు. మానసికంగా మన మరణం కూడా సంభవించి వుండవచ్చు. కాని అక్కడనుండి తిరిగి జీవితాన్ని ప్రారంభించి మనం విజయం సాధించాలి. అలా సాధించినవాళ్ళే గొప్పవాళ్ళయ్యారు. చిన్న చూపు చూసినోడి ముందు, నువ్వెంతని వాగినోడి ముందు, పడు పడు పడు లేచి నిలబడు, పడుతూ లేస్తూ పడుతూ లేచి కలబడు నిలబడి తలబడి,కలబడి విజయాల వెంట పడు. అడగకెపుడూ ఎవరినయినా న్యాయము సాయము జీవితమంటే పోరాటం, పోరాటంలో ఉంది జయం. రంగం ఏదయినా తొలిమెట్టు ఎక్కి ఆగకుండా సాగడంతోనే విజయ సోపానం సాధ్యం. సమస్య ఏదయినా ఆ సమస్య సుడిగుండాల్ని దాటడంలోనే, కష్టాల కడగండ్లనీ ధైర్యంగా ఢీ కొట్టి నిలబడటంలోనే విజయం దాగుంటుంది. మనం చేపట్టే ఏ పని అయినా, పనిముట్లయినా పట్టిన పట్టు పట్టు విడవకుండా గట్టి పట్టుదలతో గమ్యం చేరేట్టు ఓ పట్టు పట్టాలి. పట్టు పురుగల్లే ఒకే చోట పది ఉండక చైతన్య దీపికలయి ప్రజ్వాలిల్లాలి. వెలగాలి, వెలుగుల్ని పంచాలి. టక్కరి శత్రువుల మెడలు వంచి, తలలు తుంచి, పొగరు వగరును దించి, దగామోసాలను దంచి, గర్వాహంకారాలను తగ్గించి జయశాలి అయి విజయకేతనం ఎగురవేయాలి. విశ్వాస బలముంది దైవ దూతల పక్క బలముంది అండగా అల్లాహ్ తోడుంది... ఇక అసత్యం, అధర్మం పాలిట నుడుగయ్యేలా, అన్యాయం, అవినీతిని ముంచి అట్టడగున సమాధి చేసే మహా మడుగయ్యేలా మన అడుడు- ముందడుగు ఉండాలి. హిత శత్రువును జయించి, అహిత శత్రువును మట్టి కరిపించి అజాత శత్రువుగా చిరస్థాయికి చేరుకొని చరిత్రలో నిలిచిపోయాలా మనకంటూ కొన్ని పుటల్ని నమోదు చేసుకోవాలి. మనం అందరి మేలును కోరే మహర్షులం కాలేకపోయినా, ఏ ఒక్కరికి హాని తలపెట్టని గొప్ప మనసున్న మనీషిగా బతికితే జీవితం ధన్యం.

అల్లాహ్ దాస్యమే మనందరి జీవిత ధ్యేయం

హితబోధ చేస్తూ ఉండు. విశ్వసించేవారికి హితబోధ ప్రయోజనం కల్గిస్తుంది. నేను మానవుల్ని, జిన్నుల్ని నన్ను ఆరాధించడానికి తప్ప మరే లక్ష్యంతో పుట్టించ లేదు. నేను వారినుండి ఉపాధి కోరడంలేదు. నాకు తిండి పెట్టమని అడగడం లేదు. అల్లాహ్ యే అందరి ఉపాధిప్రదాత. ఆయన మహాబలుడు, అద్భుత శక్తిసంపన్నుడు (అజ్-జారియాత్: 55-58) మనమంతా అల్లాహ్ దాసులం. అల్లాహ్ మనందరి ప్రభువును,పాలకుడు, పోషకుడు,సంరక్షహకుడు, జీవన్మరణాలకు అధిపతి. అతల, వితల, సుతల, తలాతల, మహాతల, రసాతల, పాతాళ - ఇవే కాక ఇంకెన్ని లోకాలున్న ఆ లోకాలన్నింటికీ ఏకైక ప్రభువు అల్లాహ్. (విశ్వంలోని) ప్రతి అణువుకూ దేవుడే సృష్టికర్త. ఆయనే సమస్త సృష్టిని పర్యవేక్షిస్తు న్నాడు. భూమ్యాకాశాల నిక్షేపాలకు చెందిన తాళపుచెవులు ఆయన చేతిలోనే ఉన్నాయి. (అజ్-జుమర్: 62) ఆ విషయానికొస్తే,

భూమ్యాకాశాల్లో ఉన్న సమస్త సృష్టిరాసులు అల్లాహ్ ఎదుట సాష్టాంగపడుతున్న విషయం నీవు గమనించలేదా? సూర్యుడు, చంద్రుడు, నక్షత్రాలు, పర్వతాలు, వృక్షాలు, జంతువులు, అనేకమంది మానవులు, (దైవ)శిక్షకు అర్హులైపోయిన చాలా మంది మానవులు కూడా (సాష్టాంగపడుతున్నారు). అల్లాహ్ ఒక వ్యక్తిని నీచుడిగా, అపకీర్తి పాలు చేయదలచుకుంటే, ఇక అతడ్ని ఎవరూ గౌరవించరు. అల్లాహ్ తాను తలచిన పని తప్పకుండా చేస్తాడు. (అల్-హజ్: 18) సృష్టిలో ప్రతి ప్రాణీ, అది భౌతికంగా కనిపించేదయినా, కనిపించనిదయినా, సూర్యచంద్ర నక్షత్రాలయినా, సముద్రాలు, అరణ్యాలు, అండ పిండ బ్రహ్మాండాల్లోని అనువణువు ఇచ్చే సాక్ష్యం అల్లాహ్‌ తప్ప నిజ ఆరాధ్యుడెవడూ లేడు అని. అవన్ని ఆయన ఆజ్ఞకే బద్ధులయి జీవిస్తున్నాయి. కాబట్టి వాటి మధ్యన ఘర్షణ లేదు. ఆ దృష్ట్యా అన్నీ ముస్లిములే, అన్నీ ఆయన దాస్యంలో తరిచేవే. మనిషి ఈ యాదార్థాన్ని విస్మరించిన కారణంగానే అధోగతికి పాలవుతున్నాడు, అశాంతి, అలజడులకు కారణం అవుతున్నాడు. సృష్టికి కర్త ఒక్కడే అని మనిషి అంగీకరించి ఆయన ఆధెశానుసారం జీవించిన నాడు అతని కావాల్సిన భౌతిక భద్రత, మానసిక శాంతి, పరలోక మోక్షం అన్నీ ప్రాప్తిస్తాయి. ఓ మానవుల్లారా! ఆయనే ఆది ఆయనకు ముందు ఏదీ లేదు. ఆయనే అంతం ఆయన తర్వాత ఏదీ ఉండదు. ఆయనే బాహ్యాం ఆయనకు మించింది ఏదీ లేదు. ఆయనే నిగూఢం ఆయన తప్ప ఏదీ లేదు. ఆయనే సర్వ శుభాలకు నిలయం. ఆయనే సర్వ శక్తులకు మూలం. ఆయనే కీర్తికి అసలు కారకడు. ఆయనే విశ్వ సామ్రాజ్యాధికారి. తాను తలచిన వారికి రాజ్యాధికారాన్ని ప్రసాదిస్తాడు, తాను తలచి వారి నుండి రాజ్యాధికారాన్ని ఊడబెరుకుతాడు. తాను తలచిన వారికి కీర్తి శిఖరాలపై కూర్చోబెడతాడు, ఆతను తలచివారిని అప్రతిష్ట అడుసు పాల్జేస్తాడు. అందరూ దీనులే ఆయన ప్రసాదించిన వారు తప్ప, అందరూ నగ్నులే ఆయన తొడిగించినవారు తప్ప. అందరూ ఆకలిగొన్నవారే అయన తినిపించినవారు తప్ప. సృష్టి మొదలు నేటి వరకు, నేడు మొదలు ప్రళయం వరకు వచ్చిన, ఉన్న, రాబోవు వారందరూ కలిసి ఆయన్ను ఆరాధించే గొప్ప భక్తునిలా మారిపోయినా ఆయన ఘనాఘనుడే, ఆందరూ కలిసి పరమ నీచునిగా మారిపోయి ఆయన్ను ఆరాధించడం మానేసినా ఆయన ఘనాఘనుడే “అబ్ద్” (దాసుడు) అనే పదం మరియు దాని ఉపపదాలు (ఉదాహరణకు: ఇబాద్, అబ్దీ, అబ్దుహు, ఇబాదుక, ఇబాదునా, అబ్దుక, ఇబాదీ, అబ్దునా) ఖుర్ఆన్‌లో వందల సార్లు వచ్చాయి. (ఇబాద్) ఖుర్ఆన్‌లో సుమారు 96 సార్లు వచ్చింది. (అబీద్) ప్రత్యేక సందర్భాల్లో 5 సార్లు వచ్చింది. (అబ్దుహు - తన దాసుడు) ప్రవక్త ముహమ్మద్ ﷺ ను సూచిస్తూ 6 పవిత్ర స్థానాల్లో వచ్చింది: సూరహ్ ఇస్రా, కహ్ఫ్, ఫుర్కాన్, నజ్మ్, జుఖ్రుఫ్, తహ్రీమ్. దీని బట్టి తెలిసేదేమిటంటే, అల్లాహ్‌ యెడల దాస్య భావన అనేది మనిషిగా మనకు లభించిన ఒక మహా గౌరవం, మరియు అల్లాహ్ తన ప్రవక్తను “తన దాసుడు” అనే అత్యున్నత బిరుదుతో సంబోధించాడు. అందుకే అల్లాహ్ తన ప్రవక్తను, తాను ఎంపిక చేసిన సందేశహరుణ్ణి అత్యంత విశిష్టతతో కూడిన సందర్భాల్లో ఈ ఉబూదియ్యత్ లక్షణంతోనే (దాస్య గుణంతోనే) ప్రస్తావించాడు. ఆయన (అల్లాహ్) ఎంతో పరిశుద్ధుడు. ఆయన తన నిదర్శనాలు చూపడానికి ఒకరోజు రాత్రి వేళ తన దాసుణ్ణి మస్జిద్ హరామ్ నుండి దూరాన ఉన్న అఖ్సా మసీదు దగ్గరకు తీసి కెళ్ళాడు. ఆ మసీదు పరిసరాలను ఆయన శుభవంతం చేశాడు. ఆయన సమస్తం వింటున్నాడు. ప్రత్యక్షంగా ప్రతిదాన్నీ చూస్తున్నాడు. (సూరహ్ అల్-ఇస్రా: 1) ఉబూదియ్యత్‌ -అల్లాహ్‌ యెడల మనిషి సంపూర్ణ దాస్యభావన అల్లాహ్ ఘనతా గౌరవానికి, మహిమకు చిహ్నం. దాస్య భావం తోటి ప్రజల విషయంలో చెడ్డదే, అపకీర్తికి, అగౌరవానికి ఆనవాలే సందేహం లేదు. కానీ సర్వ సృష్టికర్త మనందరి పోషకుడు, పాలకుడు, పరిరకక్షకుడు అయిన అల్లాహ్ యెడల దాసి భావన క్లైగి ఉండటం మనిషిగా మనందరికీ గొప్ప గౌరవం, కీర్తికిరీటం. ఈ కారణంగానే - అల్లాహ్ తన తొలి ప్రవక్త (రసూల్) నూహ్ (అలైహిస్సలాం) గురించి ఇలా అన్నాడు: నూహ్‌తోపాటు మేము ఓడలో ఎక్కించినవారి సంతానమా! (వినండి) నిశ్చయంగా అతను కృతజ్ఞతగల దాసుడు.” (సూరహ్ అల్-ఇస్రా:03) ప్రవక్త అయ్యూబ్ (అలైహిస్సలాం) గురించి ఇలా అన్నాడు: మేమతడ్ని సహనశీలిగా, మంచి దాసునిగా కనుగొన్నాము. నిశ్చయంగా అతను తన ప్రభువు వైపు మాటిమాటికి మరలే వాడు. (సూరహ్ సాద్ : 44) ప్రవక్త సులైమాన్ (అలైహిస్సలాం) గురించి అల్లాహ్ ఇలా అన్నాడు: దావూద్‌కు మేము సులైమాన్‌ (అనే సుపుత్రుడి)ని ప్రసాదించాము. నిశ్చయంగా అతను ఎంతో మంచిదాసుడు, తన ప్రభువుని అత్యధికంగా స్మరిస్తూ ఆయన వైపు మరలేవాడు. (సూరహ్ సాద్ : 30) ప్రవక్త ఈసా (అలైహిస్సలాం) శిశువుగా ఊయలలో ఉన్నప్పుడు ఆయన నోటా వెలువడిన తొలి మాట: “నిశ్చయంగా నేను అల్లాహ్ దాసుడను.” (సూరహ్ మర్యమ్ : 30) ఆయన్ను అల్లాహ్ పై ఆకాశాల్లోకి సజీవంగా ఎత్తుకున్న తర్వాత కొందరు ఆయన్ను దైవత్వ స్థాయికి చేర్చే ప్రయత్నం చేసినప్పుడు, దైవాంశ సంభూతునిగా, అల్లాహ్ కుమారునిగా, ముగ్గురిలో ఒకడిగా చేసి త్రోవ తప్పినప్పుడు - అల్లాహ్, ఆయన దాస్య లక్షణాన్నే స్పష్టంగా ప్రకటించాడు: ఈసా మా అనుగ్రహం పొందిన దాసుడు తప్ప మరేమీకాదు. మేమతడ్ని ఇస్రాయీల్‌ సంతతి (కనువిప్పు) కోసం మా శక్తికి ఒక నిదర్శనంగా చేశాము.(సూరహ్ అజ్-జుఖ్రుఫ్ : 59) స్వయంగా మన ప్రవక్త ముహమ్మద్ (స) లోక రాజ్యాధికారం పొందిన చక్రవర్తి అవ్వడానికి బదులుగా ఈ దాస్య గుణాన్నే ఎన్నుకున్నారు. అబూ హురైరా (రదియల్లాహు అన్హు) ఉల్లేఖనం: దైవ దూత జిబ్రయీల్ (అలైహిస్సలాం) ప్రవక్త (స) వద్ద కూర్చున్నారు. అప్పుడు ఆయన ఆకాశం వైపు చూశారు. ఒక దూత దిగివస్తున్నాడు. జిబ్రయీల్ (అలైహిస్సలాం) అన్నారు: “ఈ దూత సృష్టి ప్రారంభం నుండి ఇప్పటి వరకు దివి నుండి భువికి దిగివచ్చింది లేదు; ప్రళయానికి ముందు ఇప్పుడు దిగివచ్చాడు.” ఆ దూత దిగివచ్చి ఇలా అన్నాడు: ఓ ముహమ్మద్! మీ ప్రభువు నన్ను మీ వద్దకు పంపాడు: మీరు చక్రవర్తి ప్రవక్తగా ఉండాలనుకుంటారా? లేక బానిసయిన ప్రవక్తగా ఉండాలనుకుంటారా?” అప్పుడు జిబ్రయీల్ (అలైహిస్సలాం) అన్నారు: “ఓ ముహమ్మద్! మీ ప్రభువుకు వినమ్రత చూపండి.” దానికి ప్రవక్త ﷺ ఇలా అన్నారు: “నేను బానిసయిన ప్రవక్తగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను.” (ముస్నద్ అహ్మద్ - షైఖ్ అల్-అల్బానీ (రహ్మ) దీనిని సహీహ్‌గా ప్రకటించారు) అల్లాహ్ కు తన దాసుల నుండి కావలసిన అసలు వస్తువు దాస్యం (ఆరాధన): "నేను జిన్నులను, మనుషులను సృష్టించినది కేవలం నన్ను సేవించటానికే." (అజ్ జారియాత్ : 56) ఈ విషయం ఎంత ముఖ్యమైనదంటే ఒకవేళ మనిషికి తన ప్రభువయిన అల్లాహ్ ను ఆరాధించే అవకాశం దొరక్కపోతే, అతను ఆ ప్రదేశాన్ని వదలి వేరే చోటికి వెళ్ళిపోవాలని ఆదేశించటం జరిగింది. (అన్ నిసా 97) నిఘంటువు ప్రకారం ఇబాదహ్ - ఆరాధన లేక దాస్యం యొక్క అసలు అర్ధం మనిషి తనను తాను ఎవరి ముందయినా ఆత్మ సమర్పణ చేసుకోవటం, తల వంచటం, తన అశక్తతను, నిస్సహాయతను వ్యక్తపరచటం, షరీఅత్లో కూడా దాదాపు దీని భావం యిదే. అబుల్ హయ్యాన్ అందలూసీ ఇలా అంటారు: "ఆరాధన (ఇబాదత్) అంటే అశక్తత, అణకువ అని అర్థం. జమ్హూరీ విద్వాంసులు చెప్పేది కూడా యిదే." (అల్ బహ్రుల్ ముహీత్, సం.1, పుట 23) అందుకే దివ్య ఖుర్ఆన్ ఆరాధనకు వ్యతిరేక ధోరణిని 'గర్వం, అహంకారం'గా పేర్కొనడం జరిగింది. "నా ఆరాధన పట్ల అహంకారం ప్రదర్శించేవారు. అతి త్వరలోనే అవమానితులై నరకంలో ప్రవేశిస్తారు." (అల్ మూ'మిన్ : 60) ఆరాధన కొరకు అణకువ, అశక్తత, వినయం లాంటి పదాలను ప్రయోగించినప్పటికీ అల్లాహ్ కొరకు దీనిని పలికేటప్పుడు అందులో ప్రేమభావన కూడా అంతర్లీనమైపోతుంది. ఇబ్నె కసీర్ ఇలా అంటారు: " ఇబాదహ్ -ఆరాధన యొక్క నిఘంటువు అర్థం అణకువను ప్రదర్శించటం. అందుకే ... షరీఅత్ విషయానికి వచ్చేసరికి ఇందులో ప్రేమాతిశయంతోపాటు అశక్తత, భయం కూడా చేరి ఉంటుంది." (తఫ్సీరుల్ ఖుర్ఆన్ - సం. 1, పేజీ - 25) ఇమామ్ ఇబ్నె తైమియ్యా ఇలా అంటారు: "అత్యంత అణకువ ప్రేమాతిశయం యొక్క సమాహారమే ఇబాదహ్ అల్లాహ్ దాస్యం." (రిసాలా ఉబూదియ్య - పేజీ : 28) హాఫిజ్ ఇబ్నె ఖయ్యిమ్ ఇలా వ్రాశారు : "ఆరాధన (ఇబాదత్) లో రెండు భాగాలున్నాయి - (1) అత్యధిక ప్రేమ, భక్తి పారవశ్యం, (2) అశక్తత, అణకువ". (తఫ్సీర్ ఇబ్నె ఖయ్యిమ్, పేజీ - 65) ఆరాధన లేక దాస్యం అంటే అర్ధం అల్లాహ్ సన్నిధానంలో అణకువను, దీనావస్థను ప్రదర్శించటం, దీనిని ఖుర్ఆన్ ఖషియ్యత్, తజర్రూ, తౌబహ్, ఇనాబత్, ఖుషూ, ఖుజూ, ఖునూత్గా అభివర్ణించింది అల్లాహ్ ఆరాధన చేయట మంటే అల్లాహ్ సన్నిధిలో మనిషి తనను తాను పూర్తిగా అర్పించుకోవటమే. ఇక ఈ ఆత్మసమర్పణ చేసుకునే శక్తి ఎటువంటిది? అది దౌర్జన్యభరితమైనది గానీ, బలాత్కరించేది గానీ కాదు. ఆ శక్తి ఎంతో ప్రేమమయమైనది, దాసుల పట్ల ఎంతో వాత్సల్యం కలది. మనపై ఆ శక్తి మేళ్లు అగణ్యం – అందుకే ఆయన ముందు అణకువను, వినమ్రతను ప్రదర్శించే మనసు ప్రేమాతిశయంతో పొంగి పొర్లుతుంది. దాసునికి అల్లాహ్ కి మధ్యగల ఆ సంబంధం అనిర్వచనీయమైనది. ఆ సమయంలో దాసుడు దైవభీతితో కంపించి పోతాడు. భక్తీ పారవశ్యంతో దాసుని కంట కన్నీరొలికే సమయంలో అతడు ఎంతో ఉత్సుకతలో అల్లాహ్ వైపునకు ఆకర్షితుడవుతాడు. అనిర్వచనీయమైన అనుభూతికి లోనవుతాడు. అల్లాహ్ సన్నిధిలో అతని ద్వారా అభివ్యక్తమయ్యే వినయ వినమ్రతలకు ప్రధాన కారణం అతనిలోని భయం మాత్రమే, అయితే ఆ భయం స్వచ్ఛందమైనది. అది భయకంపితుడైన కారణంగా కలిగిన భీతి కాదు. ఆ భీతిని గురించి ఒకట్రెండు మాటల్లో వర్ణించటం సాధ్యం కూడా కాదు. అది ప్రేమకు పరాకాష్ట! భీతికి ఆఖరి అంచు. ఆ రెండింటిలో ఏది ఎక్కువో, ఏది తక్కువో దాసుడు తేల్చుకోలేని పరిస్థితి! మనిషి తాను భయపడే శక్తిమంతుని వైపునకే పరుగిడుతాడు. తన నుండి లాక్కుంటాడని భయపడుతున్న వాని నుండే పొందాలని ఆశపడతాడు. ఆ ఉత్కంఠ స్థితిలోనే నిలువెల్లా నెమ్మది ఉంది. ఆ నెమ్మదిలోనే సఖశిఖపర్యంతం ఉత్కంఠ మిశ్రమమై ఉంది. ఆరాధన అనేది తన వాస్తవికత రీత్యా అంతరంగంలో ముడివడినది. మనిషి మనోమయ స్థితికి మరో పేరే తఖ్వా (దైవభీతి) అని హదీసులో ఉంది. (అత్తఖ్వా హాహూనా) తఖ్వా (దైవభీతి)కి ఆరాధనా సారంగా పేర్కొంటుంది ఖుర్ఆన్."ప్రజలారా! మిమ్మల్నీ, మీ పూర్వీకుల్ని సృష్టించిన మీ ప్రభువును ఆరాధించండి. తద్వారా మీలో భయభక్తులు జనించే అవకాశం ఉన్నది." (అల్ బఖర హ్: 21) బాహ్య దృష్టితో చూసినప్పుడు తన ప్రభువు సన్నిధిలో వంగటమే ఆరాధన. అయితే అంతర్గత వాస్తవికత రీత్యా నిజ ప్రభువయిన అల్లాహ్ ను తెలుసుకుని, ఆయనతో ప్రగాఢమయిన సంబంధం ఏర్పరచుకోవటమే ఆరాధన. దాసుడు ఈ స్థితికి చేరుకున్నప్పుడు, అల్లాహ్ ఎదుట నిలబడి ఉన్నట్లే అనుభూతి చెందుతాడు: "మీరు అల్లాహ్ ను చూస్తున్నట్లుగానే ఆయన్ని ఆరాధించండి.” (ఇహ్సాన్ అంటే యిదే) (బుఖారీ- విశ్వాస ప్రకరణం) దైవప్రవక్త (స) వారి ఈ ప్రవచనం ప్రకారం దాసుడు అల్లాహ్ నామ స్మరణలో, ఆయన ధ్యానంలో పూర్తిగా లీనమైపోవాలి, ఆయన్ని అత్యంత సమీపం నుండి చూస్తున్నట్లుగా అనుభూతి చెందాలి. అదే ఆరాధన! ఈ భావనే అల్లాహ్ సామీప్యానికి, ఆరాధనకు పరాకాష్ట! ఎదుటా నీవే యదలోనా నీవే - ఎటు చూస్తే అటు నీవే…! అన్నట్టువంటి మానసిక పరిస్థితి. ఏ వ్యక్తి అయినా ఈ భావనకు లోనవకుండా, బాహ్యంలో తాను దైవారాధన చేశానని వాదిస్తే అతను తన వాదనలో సత్యవంతుడు కాడు. ఎందుకంటే ఆ అనుభూతి లేకుండా ఎవరిలో కూడా ఆరాధన (ఇబాదత్) ప్రభావం ఉండదు. మనకు కానరాని ప్రత్యేక ఆత్మకు మరో పేరే మానవుడు. అయితే మానవ శరీరం లేకుండా ఈ లోకంలో అతని ఉనికిని ఎవరూ ఊహించనయినా లేరన్నది కూడా యధార్థమే. అంటే, అల్లాహ్ విషయంలో దేహారాధన ఎంత ముఖ్యమో ఆత్మా భావన కూడా అంతే అవశ్యం. ఆ విషయానికొస్తే - ఈమాన్ విశ్వాసం అంటేనే - త్రికరణ శుద్దితో, మనోవాక్కర్మలతో చేసేది. నోటితో పలకాలి,మనసుతో అంగీకరించాలి. అవయవాలలో ఆచరణ ఛాయను ఇవ్వాలి. అల్లాహ్ పట్ల గల ప్రేమ, భయం మనిషి క్రియాత్మక జీవితానికి ప్రాతిపదిక మాత్రమే కాదు, అసలు జీవితం అంటేనే దాస్యం లేక ఆరాధన, దానిని మనిషి ఈ ప్రాపంచిక జీవితంలో తనివితీరా ఆస్వాదించాలి. వేరే మాటల్లో చెప్పాలంటే మనకూ - దైవానికి మధ్యన ప్రత్యక్ష సంబంధం నెలకొనాలి. దైవదాస్యం అనేది బాహ్యంలో అజ్ఞాపాలనగా గోచరిస్తుంది. కాని వాస్తవికత దృష్ట్యా మనిషి తనను తాను దాస్యం యొక్క అత్యున్నత స్థానానికి చేర్చాలి. అక్కడ అతను తన నిజ ఆరాధ్య దైవంతో గుసగుసలాడాలి. ఆయన సన్నిధానంలో దీనాతిదీనంగా విలపించాలి. తనను తాను దేవుని సన్నిధిలో సమర్పించుకున్నానన్న అనుభూతికి లోనవ్వాలి ఈ విధంగా ప్రాపంచిక జీవితంలో దైవాన్ని పొందటం, ఇదే దీన్ (ధర్మం) యొక్క అత్యున్నత యధార్థం. సమస్త ఆదేశాల, ఆదాబుల పరమార్థం ఇదే. దాసుణ్ణి ఆ స్థాయికి చేర్చటం! ఎవరయితే ఈ విధంగా ప్రపంచంలో తన ప్రభువును పొందాడో అతను పరలోకంలో తన ప్రభువును పొందుతాడు. ఎవరయితే ప్రపంచంలో ఈ 'ఎరుక'కు నోచుకోకుండా పోతాడో, అతడు పరలోకంలో కూడా ప్రభువు దర్శన భాగ్యానికి నోచుకుంటానన్న ఆశ పెట్టుకో వడం అత్యాశే అవుతుంది. మనిషికి దానం చేయాలన్న సద్బుద్ధి కలిగినప్పుడు, దైవమార్గంలో ఇవ్వగలిగినది ఇస్తూ కూడా, తాను తన ప్రభువు వద్దకు మరలిపోవలసి ఉందనే ఆలోచనతో అతని హృదయం వణుకుతూ ఉండాలి (మోమినూన్ 60 ఆధారంగా). అతనికి ఖుర్ఆన్ పారాయణం చేసే అదృష్టం కలిగినప్పుడు అతని కళ్లు దైవభీతితో వర్షించాలి. అతను అల్లాహ్ పట్ల భక్తి పారవశ్యంతో రాత్రి గడిపినప్పుడు "వారి వీపులు వారి పడకల నుండి వేరై ఉంటాయి" (32 అస్ సజ్ దహ్ 16) అన్న దైవ వచనం అతని మదిలో మెదలుతూ ఉండాలి. అతనిపై ఆవేదనాభరితమైన ఘడియలు వచ్చినప్పుడు ....... అతనికి విశ్వాసం (ఈమాన్) లోని మధురిమ తెలిసివచ్చినప్పుడు, కనుమరుగై ఉన్న వాస్తవాల తెర అతనిపై నుండి తొలగించబడుతుంది. అతను కలత చెందిన హృదయంతో, వణికే పెదవులతో తన స్వామిని అనూహ్యమైన వాక్యాలతో మొరపెట్టుకుంటూ ఉన్నప్పుడు, అది అల్లాహ్ నుండి లభించే ఆహారం అయి ఉంటుంది. ఈ ప్రపంచంలోని అన్ని వస్తువులకన్నా ఎక్కువగా మన ప్రభువు మనకు సమీపంలో ఉన్నట్లు మీకు అనుభూతి కలగకపోతే పరలోకంలో మనకు అల్లాహ్ సామీప్యం ఎలా లభిస్తుంది? నిశ్చయంగా నమాజ్ ఎంత గొప్ప ప్రతిఫలానికి ప్రతిరూపమంటే, దానిని చూసుకున్నప్పుడు పరలోకంలో నమాజీల కళ్లకు చలువ ప్రాప్తమవుతుంది. కాని ఈ భాగ్యం అందరికీ లభించదు. "నమాజ్ నా కంటి చలువ" (నసాయి) అన్న దైవప్రవక్త (స) ప్రవచనాన్ని ప్రపంచంలో పుణికిపుచ్చుకున్న వారికే ఈ భాగ్యం వరిస్తుంది. ఇబాదత్ వాంఛించేది దాసుడు తన ఎదుట అశక్తతను, అణకువను వ్యక్తపరచాలని అల్లాహ్ కోరుకుంటాడు. దీని పేరే ఇబాదత్ (ఆరాధన), మనిషి అంతరిక్షంలో పుట్టించబడలేదు. అతను సంఘటనలతో, కారకాలతో నిండివున్న లోకంలోనే ఉంచబడ్డాడు. అందుకే అన్ని కోణాలలో అతనిలో అల్లాహ్ దాస్య భావన తొణికిసలాడాలి. 1. వాటిలో ఒక కోణం అతని స్వయానికి సంబంధించినది. దైనందిన జీవితంలో - ప్రతిసారీ - అతని కార్యకలాపాలలో రెండింటిలో ఏదో ఒక దానిని ఎంపిక చేసుకునే స్వేచ్ఛాధికారం ఉంటుంది. 1. అల్లాహ్ మార్గం. 2. మనోవాంఛల మార్గం, మిథ్యా దైవాల మార్గం. ఆ సమయంలో అతనిలోని నైజం ఇతరత్రా కాలి బాటలను వదలి తన ప్రభువు రాచబాటను ఎన్నుకోవాలని ప్రేరేపిస్తుంది. ఇదే “విధేయత”. ఈ విధేయతను కనబరిచే సందర్భం తన ఇంట్లో, కార్యాలయంలో, కార్ఖానాలో, మార్కెట్లో, పార్లమెంటులో అన్ని చోట్లా ఎదురవుతుంది. అలాంటి సందర్భాలలో విశ్వాసి (మోమిన్)లో, తాను దైవమార్గాన్ని ఎన్నుకోవాలా? లేక దైవేతర మార్గాన్ని ఎన్నుకోవాలా? అన్న ప్రశ్న జనిస్తుంది. ఇది అతని వ్యక్తిగత విషయం. 2. రెండవ కోణం బయటి ప్రపంచం. వేరే మాటల్లో చెప్పాలంటే అది ముస్లిమేతరులతో ముడివడినది. ఈ ప్రపంచంలో నివసించే వారిలో ఎవరయితే ఇప్పటి వరకు తమ ప్రభువుతో సంబంధం ఏర్పరచుకోలేదో, ఈ కారణంగా ఎవరయితే భయంకరమయిన పరిణామం వైపునకు సాగిపోతున్నారో వారిని దైవదాస్య మార్గం వైపునకు తీసుకురావటానికి 'విశ్వాసి' అయిన దాసుడు ప్రయత్నించాలి. తాను స్వయంగా నమ్మినడుచుకునే సన్మార్గం పైకి వారిని కూడా తీసుకురావాలి. ఇదే షహాదత్ (సాక్ష్యం) లేదా దావత్, తబ్లీగ్ (పిలుపు , చేరవేయటం) అనబడుతుంది. విధేయత (దైవాజ్ఞాపాలన) విశ్వాసుల వ్యక్తిగత విషయమైతే, ముస్లిమేతరుల వరకు సత్యాన్ని చేరవేయటం 'తబ్లీగ్, దావత్'. ఈ బాధ్యత విశ్వాసులైన దాసులపై మోపబడింది. ఇప్పుడు ఆరాధన (ఇబాదత్) కు సంబంధించి మొదటి దానిని (విధేయతను) తీసుకోండి అది రెండు రకాలు. ఒకటి వ్యక్తిగతమైనది. రెండవది : సామూహికమైనది. వ్యక్తిగత విధేయత అంటే, విశ్వాసులు తమ వ్యక్తిగత వ్యవహారాలలో దైవాజ్ఞలకు కట్టుబడి ఉండటం. ఇందులో నైతికతతో, వ్యవహారాలతో ముడివడిన అంశాలన్నీ వచ్చేస్తాయి. ఉదాహరణకు: సత్యం పలకటం, వాగ్దానాన్ని నెరవేర్చటం, అప్పగింతలలో నమ్మక ద్రోహానికి పాల్పడకుండా ఉండటం, న్యాయబద్ధంగా వ్యవహరించటం, వినయంగా మెలగటం, కొలతలు తూనికలలో మోసం చేయకుండా ఉండటం, ఎవరి హక్కును వారికి ఇవ్వటం, ఒకరిపట్ల శ్రేయోభిలాషతో మసలుకోవటం ఇలాంటివన్నీ ఒక మనిషికి వ్యక్తిగతంగా ఎదురయ్యేవే. ఈ విషయాలన్నింటిలో మనిషి తన స్వయం నిర్ణయంతో ఏదో ఒక మార్గాన్ని ఎన్నుకుంటాడు. వీటన్నింటిలో దైవ నిర్దేశాలను అవలంబించడమే వ్యక్తిగత విధేయత. ఒక ముస్లింకు ఏ విషయంలోనయినా దైవాదేశం ఏమిటో తెలిసి ఉన్నప్పుడు, దానిని పాటించటంలో విముఖత కనబరచటం అతనికి ఎంతమాత్రం సమ్మతం కాదు. "ఏదేని వ్యవహారంలో దైవం మరియు దైవప్రవక్త ఒక నిర్ణయం గైకొన్నప్పుడు విశ్వాసి అయిన పురుషునికి గానీ, విశ్వసించిన స్త్రీకి గానీ ఆ వ్యవహారంలో స్వీయ నిర్ణయం తీసుకునే అధికారం మిగిలి ఉండదు. ఒకవేళ ఎవరయినా అల్లాహ్ ను , ఆయన ప్రవక్తను ఎదిరిస్తే, అతను స్పష్టమైన మార్గభ్రష్టత్వంలో పడిపోయినట్లే." (అల్ అవాజాబ్: 36) ఈ వ్యక్తిగత విధేయతకు ప్రతి విశ్వాసి విధిగా కట్టుబడి ఉండాల్సిందే. ఒకవేళ ఎవరయినా తన క్రియాత్మక జీవితంలో ఈ ఆదేశాలను పాటించకపోతే అతను దైవ సన్నిధిలో దాసుడుగా పరిగణించబడడు. దాస్యం లేక ఆరాధన (ఇబాదత్) అనేది ఆత్మ సమర్పణకు ప్రతిరూపమైతే, బాహ్యపరంగా అది మనిషి తనను తాను దైవ విధేయతకు బద్ధుడైన వానిగా నిరూపించుకోవడానికి మారుపేరు, అతని బాహ్య జీవితమంతా అల్లాహ్ చూపిన ఆదేశాలు, నిర్దేశాలకు లోబడి ఉండాలి. ప్రతి ముస్లిం పురుషుడు, ప్రతి ముస్లిం స్త్రీ దైనందిన జీవితంలో తనకు ఎదురయ్యే సమస్త వ్యవహారాలలో సంపూర్ణంగా అల్లాహ్ విధేయతకు కట్టుబడి మసలుకోవాలి. ఇతర మార్గాలను, పద్దతులను అనుసరించటాన్ని విడనాడాలి. ఓ విశ్వాసులారా! ఇస్లామ్లో (విధేయతా మార్గంలో పూర్తిగా ప్రవేశించండి. షైతాన్ అడుగులకు మడుగులొత్తకండి. వాడు మీకు బహిరంగ శత్రువు." (బఖరః: 208) శక్తీ స్థోమతలను బట్టే బాధ్యతాభావం ఉంటుంది. శక్తికి మించిన భారం వేయటం దైవ విధానం కానేకాదు. ఏదేని అజ్ఞను అమలుపరిచే తాహతు లేనప్పుడు విశ్వాసులపై ఆ కార్యభారం ఎలా మోపబడుతుంది? ధర్మాదేశాలు తమ స్వరూపం రీత్యా ఒక్కటే (సమానమే). కాని ఆ ఆదేశాలతో మనకు గల సంబంధం సమానమైనది కాదు. "నమాజును స్థాపించండి" అన్నది ఖుర్ఆన్ ఆదేశం. దాంతోపాటు "జకాత్ను ఇవ్వండి" అనేది మరో ఆదేశం. ఈ రెండు ఆదేశాలు కూడా బాహ్యంలో ఒక్కటిగానే ఉన్నాయి. ఈ రెండింటిలో ఆజ్ఞ ఉంది. కాని ఆ ఆజ్ఞలు మనకు సమానంగా వర్తించవు. నమాజును ప్రతి విశ్వాసి ఖచ్చితంగా చేయాల్సిందే. ఇందులో ఎటువంటి మినహాయింపు లేదు. కాని జకాత్ ఆజ్ఞ స్థోమతతో ముడిపడి ఉంది. జకాత్ చెల్లించే స్థితికి చేరుకున్న వ్యక్తికే ఈ ఆజ్ఞ వర్తిస్తుంది. ఆర్థిక స్థోమత లేని వ్యక్తిని జకాత్ చెల్లించాలని ఎవరూ ఆజ్ఞాపించలేరు. రెండవ దశ సంస్థాగతమైనది. అంటే ముస్లింలు ఎవరికి వారే యమునాతీరే అన్నట్లుగా చెల్లాచెదురుగా ఉండకూడదు. సాధ్యమైనంత వరకు వారు తమ మధ్యన సంస్థను స్థాపించుకుని, సలహా సంప్రతింపుల నియమాన్ననుసరించి తమ సామూహిక వ్యవహారాలను నిర్ణయించుకోవాలి. ఈ నియమానికి బద్దులయ్యే ఒక స్వరూపం ఏమిటంటే, దైవప్రవక్త మహనీయ మూసా (అ) సినాయ్ ఎడారికి చేరుకున్న పిదప ఇస్రాయీల్ సంతతివారిని 12 తెగలుగా విభజించి, వారిపై 12 మంది పర్యవేక్షకులను నియమించారు. మక్కాలోని తొలి కాలంలో అంతిమ దైవప్రవక్త ముహమ్మద్ (స) వ్యక్తిత్వం చుట్టూ కూడా ఇలాంటి వ్యవస్థే ఉండేది. 'దార్ అర్థమ్' దానికి కేంద్రం. హిజ్రతకు పూర్వం మదీనా అన్సార్ల విషయంలో కూడా ఇదే విధానం అవలంబించబడింది. రెండవది బైఅతె అఖబా (623) సందర్భంగా మదీనాకు చెందిన 75 మంది (73 మంది పురుషులు, ఇద్దరు స్త్రీలు) దైవప్రవక్త సన్నిధిలో హాజరై ఇస్లామ్ స్వీకరించినప్పుడు, "మీరు మీ పైన 12 మంది పర్యవేక్షకులను నియమించుకోండి" అని ఆయన (స) చెప్పారు. (అల్ బిదాయ వన్నిహాయ సం. 3, పేజీ : 160), అందువల్ల వారు తమపై 12 మంది పర్యవేక్షకులను ఎన్నుకున్నారు. వారిలో ముగ్గురు ఔస్ తెగవారు, తొమ్మండుగురు ఖజ్రజ్ తెగవారు. ఆ తర్వాత దైవప్రవక్త (స) వారిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నారు :"మీరు మదీనాలోని విశ్వాసులకు కావలివారు, వారిని కనిపెట్టుకుని ఉండేవారు. ఇస్లాంలోని ఆదేశాలన్నీ మనిషిలోని మనసుతో ముడిపడినవి. విశ్వాసం మానవ మనోక్షేత్రంలో నాటుకున్నప్పుడు, మనోమయ భావాలపై దాని ప్రభావం మొదలవుతుంది. అది బాహ్య జీవితంపై పడసాగుతుంది. విషయావగాహన నిమిత్తం వీటిని స్థూలంగా మూడు దశలుగా విభజించవచ్చు. దీని మొదటి దశ 'ఉపదేశం'. దీనికి 'మూలం' ఏదంటే ప్రతి ముస్లిం హృదయంలో తోటి ముస్లిం యెడల శ్రేయోభిలాష ఉండాలి. హజ్రత్ జరీర్ మహాప్రవక్త ముహమ్మద్ (నఅనమ్) వద్దకు వచ్చినప్పుడు, "జరీర్! నీ చేతిని ముందుకు చాపు" అన్నారు. "దేని కొరకు' అని జరీర్ అడగ్గా, "నీవు అల్లాహ్ వైపునకు ఏకోన్ముఖుడవై ఉంటానని, ప్రతి ముస్లిం యెడల శ్రేయోభిలాషిగా వ్యవహరిస్తానని మాటివ్వు" అన్నారు మహాప్రవక్త (స). (కన్జుల్ అమాల్- సం.1, పేజీ : 82) అంటే పరస్పర వ్యవహారాలలో నీవు నీ తోటి సోదరుని పట్ల వ్యవహరించే తీరు ప్రాపంచికంగా, పారలౌకికంగా అతనికి లాభం చేకూర్చేదిగా ఉండాలి. ముస్లిం సోదరుల మధ్య విభేదాలను సృష్టించి, వారిని విచ్ఛిన్నపరచే ప్రతి చేష్టకు నీవు దూరంగా ఉండాలి. ఈ ఆచరణనే సూరతుల్ అస్ర్ లో "తవాసవ్ బిల్ హఖ్, తవాసవ్ బిస్సబ్"గా పేర్కొనటం జరిగింది. తోటి ముస్లింల పట్ల విశ్వాసి అయిన ఒక దాసునిలో వ్యక్తమయ్యే ఈ గుణాన్ని దేవుడు "పరస్పర సత్యోపదేశం, సహనబోధ"గా పేర్కొని ఈమాన్ వాంఛించే వాటిలోని రెండు కోణాలను ప్రస్పుటం చేశాడు. ఈ ప్రక్రియలోని ఒక కోణం ఏదంటే, దేవుడు తన దాసుల నుండి కోరేవాటిని నెరవేర్చమని విశ్వాసులైన దైవదాసులను ప్రేరేపిస్తూ ఉండాలి. రెండు దైవ ప్రసన్నతను చూరగొనే నిమిత్తం ఈ ఉపదేశ మార్గంలో - ప్రాపంచికంగా ఎదురయ్యే కష్టనష్టాలపై, అవరోధాలపై మొక్కవోని ఓరిమిని, సాహసాన్ని చూపాలి. కష్టాలు ఎదురైనప్పటికీ ఈ మార్గంలో స్థిరంగా ఉండాలి. కరుణామయుని (నిజ)భక్తులు భూమిపై (విర్రవీగకుండా) నమ్రతగా నడుస్తారు. మూర్ఖులు వారితో వాదనకు దిగితే ‘మీకు సలాం’ అంటారు. వారు తమప్రభువు సన్నిధి లో నిలబడి ప్రార్థనచేస్తూ, సాష్టాంగపడుతూ రాత్రిళ్ళు గడుపుతారు. అదీగాక దైవాన్ని వేడుకుంటూ “ప్రభూ! మమ్మల్ని నరకయాతనల నుండి కాపాడు. అవెంతో బాధాకరంగా, దారుణంగా ఉంటాయి. నరకం పరమచెడ్డ నివాసస్థలం” అని అంటారు వారు తమ సంపద వినియోగిస్తున్నప్పుడు దుబారా ఖర్చుచేయరు; ఇటు పిసినారి తనం కూడా వహించరు. వారి ఖర్చు ఆ రెండు అతిచర్యలకు మధ్యస్తంగా ఉంటుంది. వారు ఒక్క దేవుడ్ని తప్ప మరెవరినీ ప్రార్థించరు. దేవుడు నిషేధించిన ఏ ప్రాణినీ అన్యాయంగా హతమార్చరు. వ్యభిచారానికి ఏమాత్రం పాల్పడరు. ఈ పాడుపనులు చేసేవాడు మటుకు తన పాపఫలం అనుభవిస్తాడు. ప్రళయం రోజు అతనికి రెట్టింపు శిక్ష పడుతుంది. అందులోనే అతను ఎల్లకాలం అవమానభారం తో క్రుంగిపోతూ పరమనీచంగా పడివుంటాడు. అయితే పశ్చాత్తాపహృదయంతో క్షమాపణ కోరుకొని, దాంతోపాటు సత్యాన్ని విశ్వసించి సత్కార్యాలు చేయడం మొదలెడితే అలాంటి మనిషికి శిక్ష ఉండదు. పైగా దేవుడు అలాంటివారి (గత) దుష్కర్మలను సత్కర్మలుగా మారుస్తాడు. ఆయన గొప్పఅనుగ్రహశీలి, పరమదయాళువు. పశ్చాత్తాపంతో క్షమాపణ కోరుకొని సదాచార వైఖరి అవలంబించినవాడు నిజానికి మనస్పూర్తిగా పశ్చాత్తాపం చెంది దేవుని వైపు మరలి వచ్చినవాడవుతాడు. (కరుణామయుని భక్తులు) అసత్యానికి ఎన్నడూ సాక్షులుగా ఉండరు. ఎప్పుడైనా వారు పనికిమాలిన వ్యవహారం మీదుగా పోవలసివస్తే దాన్ని ఏమాత్రం పట్టించుకో కుండా హుందాగా, గౌరవప్రదంగా దాటివెళ్తారు. వారికి వారిప్రభువు సూక్తులు విన్పించి హితోపదేశం చేయడం జరిగితే వారు అంధులుగా, బధిరులుగా మారి వాటిని నిర్లక్ష్యం చేయరు. వారు “ప్రభూ! మా భార్యాపిల్లల ద్వారా మా కంటికి చలువ ప్రసాదించు. మేము దైవభీతిపరులకు నాయకులయ్యేలా చెయ్యి” అని ప్రార్థిస్తారు.(ఫుర్ఖాన్ :63-74) (ఇలాంటి) వారే తమ సహనానికి ప్రతిఫలంగా (పరలోకంలో) అత్యున్నత స్థానాలు పొందేవారు. వారిని (దైవదూతలు) ఎంతో గౌరవిస్తూ శాంతివచనాలతో స్వాగతిస్తారు. వారక్కడ (స్వర్గంలో) కలకాలం (సుఖసంతోషాలతో) ఉంటారు. ఎంత మంచి నివాసస్థలం అది! (అల్-ఫుర్_ఖాన్: 76) అతిశయిల్లకండి! ఇస్లాం ధర్మానికి ఆయుపట్టు తౌహీద్‌. తౌహీద్‌ లేకపోతే ఇస్లాం లేదు, తౌహీద్‌ లేకపోతే నాకమూ లేదు, నరకమూ లేదు. తౌహీద్‌ లేకపోతే శిక్షాబహుమానాలు లేవు. తౌహీద్‌ లేకపోతే మంచీ చెడులు లేవు. తౌహీద్‌ లేకపోతే విశ్వ వ్యవస్థ లేదు. అలాంటది తౌహీద్‌ లేకుండా తౌహీద్‌ను నమ్మే ముస్లింల మధ్య ఇత్తిహాద్‌-ఐకమత్యం ఎలా సాధ్యం? అయితే ముస్లింలు అన్నింటికన్నా ఎక్కువ తూట్లు తౌహీద్‌ భావానికే పొడిచారన్నది నిజం. ధర్మోన్నతి కోసం అహిర్నశలు పరిశ్రమించిన పుణ్యాత్ములను అభిమానించే విషయంలో అతికి లోనయిన అనేకులు అల్లాహ్‌ మరియు ఆయన ప్రవక్త (స) గీసిన సరిహద్దు రేఖల్ని చెరిపే శారు. కొందరు వారిలో దైవత్వం ఉంది అని వాదిస్తే, మరికొందరు వారిని దైవానికి మరియు దాసులకు మధ్య దళారులుగా భావించారు. ఈ కారణంగా దైవపూజతోపాటు అనేక విధాల పూజలు వచ్చి చేరాయి. దేశ పూజ, జాతీయ పూజ, భాష పూజ, పదార్థ పూజ, వ్యక్తి పూజ, విగ్రహ పూజ, పూర్వీకుల పూజ, పుణ్యాత్ముల పూజ, కోరికల పూజ నేడు అన్నిటా సర్వసాధారణమయిపోయింది. విగ్రహం లేని వీధి లేదు. దర్గా లేని ఊరు లేదు. ఈ సమాధులను దర్శించడానికి పురుషులతో పాటు స్త్రీలు సయితం ఎగబడుతున్నారు. అక్కడికెళ్ళి మొక్కుబ డులు చెల్లించుకుంటున్నారు. ప్రదక్షిణలు చేస్తున్నారు. రొట్టెలు వదులుతు న్నారు. చదివింపులు చేస్తున్నారు. ఉరుసులు ఊరేగింపులు చేస్తు న్నారు. ప్రతి ప్రాంతానికో మఠాన్ని ఏర్పరచుకొని మతాధిపత్యాన్ని, మత మౌఢ్యాన్ని పెంచుతున్నారు. ఇదంతా గమనించిన ఓ కవి ఇలా అన్నాడు: కొత్త పెళ్ళికూతురిలా ముస్తాబయి ఉన్నాయీ సమాధులు ఆహా! ముస్లిం విగ్రహాలయాలు ఎలా సింగారించబడ్డాయో చూడు! దీనికితోటు ఆయా దేశాల్లోని విగ్రహ భావాలు కలిగిన పాలకుల అండ వీరికి మస్తుగా లభిస్తోంది.వారు ఇటువంటి వాటిని మత సామ రస్యానికి వేదికలుగా పేర్కొని ప్రచారం చేయడమే కాక, స్వయంగా వారే హాజరయి చాదర్లు కప్పడం చేస్తుంటారు. ఇక సాహితీకారుల విష యానికొస్తే కవులు – పై లోకాల్లో అర్ష్‌పై అసీనుడయి ఉన్నవాడే మదీనాలో ముస్తఫాగా అవతరించినాడు అని ప్రవక్త ముహమ్మద్‌ (స) వారికి దైవత్వాన్ని ఆపాదించే దుస్సాహసం ఒకడు చేస్తే, అల్లాహ్‌ా అధీనంలో ఏముంది ఒఠ్ఠి తౌహీద్‌ తప్ప మాకేం కావాలో ముహమ్మద్‌ (స) నుండి తీసుకుంటాము అని అల్లాహ్‌కన్నా పైసా స్థాయిని (నవూజుబిల్లాహ్‌ా) ప్రవక్తకు కల్పి స్తాడు మరోకడు. ఈ పైత్యం ఎంత ముదిరిందంటే వక్ర భాష్యాలు చెప్పి ఖుర్‌ఆన్‌ దాదాపు వచనాలను ముహమ్మద్‌ (స) వారికి ఆపాదించే కుప్రయత్నం కొందరు చేస్తే, లేనిపోని హథీసులను క్రోడీకరించి ఆయన స్థాయిని పెంచే ప్రయత్నం మరికొందరు చేశారు. ‘పేదరికాన్ని ఆశ్రయించి పవిత్రంగా బతికిన ప్రవక్తకు సలామ్‌ నీడ లేని నిరుపమాన నబీకి సలామ్‌’ అంటూ (పవక్త (స) వారి శరీరానికి నీడ ఉండేది కాదు ఒకడు తప్పు లో కాలేస్తే, నీ సమాధి దర్శనం నా హృదయానికి జీవజలం ఈసా, ఖిజర్లకన్నా నీ స్థాయి గొప్పది’ అంటూ నిజాముద్దీన్‌ ఔలియా (ఒక వ్యక్తి బహువచనం ఎందుకో?) వంటి సామమాన్య వ్యక్తికి ప్రవక్తలకన్నా గొప్ప స్థాయిని కల్పించి తప్పుని ఒప్పుగా, ఒప్పుకునేలా చేస్తాడు మరొకడు. ఇవి ఇలాంటి గతంలో కూడా జరిగాయి. తర్వాత కూడా జరుగతాయి అని తెలిసిన అల్లాహ్‌ా తన అంతిమ గ్రంథంలో ఇలా సెలవిచ్చాడు:”ఇలా చెప్పెయ్యి! ఓ గ్రంథ ప్రజలారా! మీరు మీ ధర్మంలో అన్యాయంగా హద్దులు మీర కండి. పూర్వం తాము మార్గం నుండి తప్పడమేగాక, ఎంతో మందిని మార్గం నుంచి తప్పించి రుజుమార్గభ్రష్టులయిన వారి మనోవాంఛలను అనుసరించకండి”. (అల్‌ మాయిదహ్‌: 77) సత్యాన్ని నమ్మి నడుచుకునే విషయంలో హద్దు మీరి ప్రవర్తించ రాదు. దేన్ని ఏ మేరకు ఆచరించమని ఆదేశించబడిందో ఆ మేరకే ఆచరిం చాలి. ధర్మంలో ఏ వస్తువుకు ఏ స్థాయి ఉందో దాన్ని ఆ స్థాయిలోనే ఉంచాలి. భక్త్తి విశ్వాసాలలో అవధులు మీరి దైవప్రవక్తను దైవత్వపు స్థానంలో ప్రతిష్ఠింపజేయడం ఎంతమాత్రం తగదు. పూర్వం ఇలానే గ్రంథవహులయిన క్రైస్తవులు ప్రవక్త ఈసా (అ) వారిని దైవ కుమారుని గా, దైవంగా చిత్రీకరించి ధర్మంలో అతిశయిల్లారు. సాధారణంగా మనిషి తాను అభిమానించే వ్యక్తిని గాఢంగా ప్రేమిస్తాడు. ఈ ప్రేమ ఒక్కోసారి మనిషి చేత అపశృతులు పలికిస్తుంది. తను నమ్మే ఇమా మును, పీరును, గురువును కూడా దైవప్రవక్త వలె పవిత్రునిగా, పాప రహితునిగా భావిస్తాడు. వారు విమర్శకు అతీతులను, అపౌరుషేయు లని తలపోస్తాడు. ఇక్కడ ఆలోచించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే దైవ ప్రవక్తల వియంలో అతిశయిల్లిన కారణంగా యూదక్రైస్తవులు మార్గ భ్రష్టులయి దైవ అభిశాపానికి గురయితే, కౌన్‌, కిస్కా తెలియని వ్యక్తుల విషయంలో అతిశయిల్లడం ఎన్ని ప్రమాదాలకు దారి తీయ గలదో అలోచించాలి. ”అల్లాహ్‌ను వదలి వాళ్లు పిలుస్తున్న వారు ఏ వస్తువునూ సృష్టించ లేదు. పైగా వారు స్వయంగా (అల్లాహ్‌ాచే) సృష్టించబడిన వారాయె! వారు నిర్జీవులేగాని సజీవులు కారు. తాము ఎప్పుడు బ్రతికించి లేప బడతారో కూడా వారికి తెలీదు”. (అన్నహ్ల్‌: 20.21) పై ఆయతులో ‘వారు ఎప్పుడు తిరిగి లేప బడతారో కూడా వారికి తెలీదు’ అని చెప్పబడిన మాట రాళ్ళు, రప్పలను ఉద్దేశించినది కాదు. మరణించిన మంచి వ్యక్తులకు ఉద్దేశించి చెప్పబడిన మాట. ఈ వాక్యం ద్వారా సమాధుల పూజా. దర్గా ప్రదక్షిణలు చేసేవారి చర్య నిర్ద్వందంగా ఖండించబడింది. అల్లాహ్‌ా తర్వాతి వచనంలో ఇలా సెల విస్తున్నాడు: ”(ఓ ప్రజలారా!) మీ అందరి ఆరాధ్య దైవం అల్లాహ్‌ ఒక్కడే. అయితే పరలోకం పట్ల నమ్మకం లేని హృదయాలు ఈ విషయాన్ని తిరస్కరిస్తు న్నాయి. వారు స్వయంగా అహంకారంతో విర్రవీగుతున్నారు”. (అన్నహ్ల్‌: 22)

దుర్భాష దుఃఖానికి చేటు

(విశ్వాసులారా!) వారు అల్లాహ్ ను వదలి ప్రార్థించే మిధ్యాదైవాల్ని మీరు దూషించకండి. అలాచేస్తే వారు బహుదైవారాధనను కూడా మించిపోయి, అజ్ఞానంతో అల్లాహ్ నే దూషించడానికి సిద్ధపడతారు. మేము ప్రతి వర్గానికీ వారు చేస్తున్న పనులనే ఆకర్షణీయమైనవిగా చేశాం. చివరికి వారు తమ ప్రభువు సన్నిధికే పోవలసి ఉంది. అప్పుడాయన గతంలో వారు చేస్తుండిన (తప్పుడు) పనులేమిటో వారికి తెలియజేస్తాడు. (అల్-అన్ఆమ్: 108) ఆత్మ ఆరాటం అల్లాహ్ ను చేరాలని, శరీరం ఆరాటం భోగాలను ఆస్వాదించాలని. ఈ రెండు ఆరాటాల మధ్య పోరాటమే జీవితం. రెండు ఆరాటాలను సమన్వయం చేసుకుంటూ ముందుకు సాగడమే జీవిత పరమార్థం. చెడు అనటం, చెడును అనుసరించటం, తిట్ల పురాణం మొదలెట్టడం ఒక పరిపూర్ణ విశ్వాసికి ఏ విధంగానూ శోభించదు. మన మాటలో మన విశ్వాసం ప్రతిబింబించాలి. మన నోటి నుండి వెలువడే ప్రతి మాట అల్లాహ్ కు ఇష్టమైనదిగా, ఇతరులకు ఇంపుగా, వినసొంపుగా ఉండాలి. మన మాటలు సమాజాన్ని, సంసారాన్ని నిర్మించాలి గానీ, కూల్చకూడదు. అందుకే నోటికి అదుపు ఇంటికి పొదుపు అవసరం అన్నట్టు దుర్భాషలను దూరంగా ఉంటూ, ప్రేమతో, సహనంతో, జ్ఞానంతో మాట్లాడే అలవాటును పెంపొందించుకోవడం ఎంతో అవసరం.

దుర్భాష - వ్యక్తిత్వాన్ని నాశనం చేసే విషం మనిషికి ఇచ్చిన గొప్ప వరం మాట్లాడే శక్తి. అదే మాట అతని వ్యక్తిత్వాన్ని వెలిగిస్తుంది కూడా, చీకట్లో నెట్టేస్తుంది కూడా. ఆ మాటలు సంస్కారంతో, సహనంతో, గౌరవంతో ఉంటే వ్యక్తి ఎదుగుతాడు; అదే మాటలు దుర్భాషగా మారితే అతనే తన పతనానికి కారణమవుతాడు. నేడు దుర్భాషచాలా సాధారణ విషయంగా మారిపోయింది. చిన్నవారైనా, పెద్దవారైనా తమ కోపం, బాధ లేదా నిరాశను వ్యక్తపరచడానికి అసభ్య పదాలను పిసరంత బాధ్యత కూడా లేకుండా ఉపయోగిస్తున్నారు. తప్పు అని తెలిసినా చాలామంది “అందరూ మాట్లాడుతున్నారు కదా” అనే భావనతో ఈ అలవాటును కొనసాగిస్తున్నారు. ఈ స్థితికి మనం ఎంతగా అలవాటుపడ్డాం అంటే, ఎవరు కఠినమైన లేదా అసభ్యకరమైన భాష వాడుతున్నారన్న విషయం కూడా మనకు అర్థం కావడం లేదు, లేదా అర్థం చేసుకోవడానికి మనం సిద్ధంగా లేము. దుర్భాష అంటే కేవలం తిట్లు తిట్టడం మాత్రమే కాదు. ఎదుటి వ్యక్తి గౌరవాన్ని కించపరచే మాట, అవమానించే ధోరణి, హేళన చేసే వ్యాఖ్య- ఇవన్నీ దుర్భాషకే చెందుతాయి. కొందరు చిన్న విషయాలకే కోపం తెచ్చుకొని నోటికి వచ్చిన మాట మాట్లాడతారు. గోడకు తగిలితే గోడను తిడతారు, వాహనం స్టార్ట్ కాకపోతే దానిని తిడతారు, నెట్‌వర్క్ పని చేయకపోతే దానిని తిట్టిన తిట్టు తిట్టకుండా తిడుతుంటారు. ఇలా అలవాటు అయిన దుర్భాష చివరికి మనిషి నడవడికలోనే భాగమైపోతుంది. ఎవరో ఒకర్ని తిట్టందే వారి పొద్దు గడవదు. వీరు ఎలాంటి వారాంటేనండి, తిట్టడం ఒక యోగం..తిట్టించడం ఒక భోగం..తిట్టలేకపోవడం... ఒక రోగం.. అనే రకం. న బూతో న భవిష్యత్తు వరకే ఆగరు నా బూతే నా భవిష్యత్తు వరకు సాగిపోతారు. దుర్భాష మాట్లాడే వ్యక్తి తన కోపాన్ని తగ్గించుకుంటున్నానని భావిస్తాడు, కానీ నిజానికి అతను తన గౌరవాన్ని తానే తగ్గించుకుంటున్నాడు. తిట్లు మాట్లాడటం వల్ల ఎదుటి వ్యక్తికి తాత్కాలికంగా బాధ కలగవచ్చు, కానీ దీర్ఘకాలంలో నష్టం కలిగేది మాట్లాడేవాడికే. కుటుంబంలో అటువంటి వ్యక్తి ఉంటే భార్యాభర్తల మధ్య దూరం పెరుగుతుంది, పిల్లలపై చెడు ప్రభావం పడుతుంది. కార్యాలయంలో ఉంటే ఉద్యోగులు భయంతో పని చేస్తారు, ప్రేమతో కాదు. సమాజంలో అతని మాటకు విలువ తగ్గిపోతుంది. తిట్టు తెచ్చే తంటా అంతా ఇంతా కాదు. దుర్భాష దైవాగ్రహానికి కారకం. దుర్భాష జనాగ్రహానికి ప్రేరకం. బూతులు తిడుతూ నీతులు వల్లించే బడా బాబులు మన మధ్య చాలానే ఉన్నారు. నోరు తెరిస్తే చాలు గబ్బు. వారి దృష్టిలో ఇతరుల కంపే కంపు., వారి కంపు వారికి ఇంపుగానే ఉంటుంది. దుర్భాష యేదైనను మన నోట రానీయకూడదు. ఇస్లాం ధర్మం దుర్భాషను తీవ్రంగా నిషేధించింది. ఒక ముస్లింను తిట్టడం పాపం, అతని గౌరవాన్ని అవమానించడం అతి ఘోరమైన తప్పు అని బోధించింది. ప్రవక్త ముహమ్మద్ ﷺ వారి జీవితమే దీనికి ఉత్తమ ఉదాహరణ. ఎంతటి బాధలు ఎదురైనా, ఎంతటి అవమానాలు ఎదురైనప్పటికీ, ఆయన నోటి నుంచి దుర్భాష ఎప్పుడూ వెలువడలేదు. సహనం, క్షమ, మృదుత్వమే ఆయన ఆయుధాలు. దుర్భాష మాట్లాడే వ్యక్తిని ప్రజలు గౌరవించినా, అది నిజమైన గౌరవం కాదు. అతని కోపం నుంచి తప్పించుకోవడానికి, అతని హాని నుంచి రక్షించుకోవడానికి మాత్రమే చూపించే గౌరవం అది. అటువంటి వ్యక్తిని హదీస్‌లో “అత్యంత చెడ్డవాడు”గా పేర్కొనడం మనకు గొప్ప హెచ్చరిక. కాబట్టి మనం ఒక విషయం గట్టిగా గుర్తుంచుకోవాలి-నోటి నియంత్రణ అంటే ఆత్మ నియంత్రణ. కోపం వచ్చినప్పుడు మాటను ఆపగలిగిన వాడే నిజమైన బలవంతుడు. తిట్లకు బదులు మౌనం, అవమానానికి బదులు సహనం, కోపానికి బదులు ప్రార్థన అలవాటు చేసుకుంటే మన జీవితం కూడా పవిత్రమవుతుంది, మన చుట్టూ ఉన్నవారి జీవితాలూ ప్రశాంతంగా మారతాయి. మన మాటలే మన గౌరవానికి అద్దం. దుర్భాషను వదిలితే - వ్యక్తిత్వం వెలుగుతుంది. గాళియోన్ కీ రవిష్ కో కమ్ కీజే / ఆప్ కీ చల్తీ హై జుబాన్ బహుత్ ఫారసీలో ఓ కవిత ఉంది తా మర్ద్ సుఖన్ నగుఫ్తా బాషద్ / ఐబ్ ఓ హునర్ష్ నిహుఫ్తా బాషద్ మనిషి మాట్లాడనంత వరకూ, అతనిలోని లోపాలు మరియు ప్రతిభ (నైపుణ్యం) దాగి ఉంటాయి. దైవ ప్రవక్త (స) ఇలా సెలవిచ్చారు: “అశ్లీలతకు దూరంగా ఉండండి, అలాగే అశ్లీలంగా ప్రవర్తించడాన్ని కూడా విడిచిపెట్టండి. ఎందుకంటే అల్లాహ్ అశ్లీలమైన మాటలు పలికేవారిని, అశ్లీలంగా ప్రవర్తించేవారిని ఇష్టపడడు .” (అబూ దావూద్) ముమిన్‌ (విశ్వాసి) దూషణలు చేసే వాడు కాదు, శాపనార్థాలు పలికే వాడు కాదు, అశ్లీలమైన మాటలు మాట్లాడే వాడు కాదు, అలాగే అసభ్యంగా మాట్లాడే వాడు కూడా కాదు. (తిర్మిజీ) దైవ ప్రవక్త దుర్భాషలాడేవారు కారు. అశ్లీలంగా మాట్లాడే వారు కాదు, అలాగే శాపనార్థాలు పలికే వారు కూడా కాదు. ఎవరిపై అయినా ఆయనకు అసంతృప్తి కలిగితే, ఆయన కేవలం ఇలా చెప్పేవారు: “ఇతనికి ఏమైంది? ఇతని నుదురు మన్నుతగులుగాక.” (సహీహ్ బుఖారీ) జాబిర్ బిన్ సులైమ్ (రజి అల్లాహు అన్హు) ఇలా ఉల్లేఖించారు: "నేను ఒక వ్యక్తిని చూశాను, ప్రజలందరూ ఆయన అభిప్రాయాన్ని గౌరవిస్తున్నారు. ఆయన ఏమి చెప్పినా వారు దానిని అంగీకరిస్తున్నారు. 'ఈయన ఎవరు?' అని నేను అడిగాను. 'ఈయన అల్లాహ్ యొక్క ప్రవక్త ' అని వారు చెప్పారు. నేను ఆయన వద్దకు వెళ్లి, 'అలైకస్సలామ్ ఓ అల్లాహ్ ప్రవక్తా!' అని రెండుసార్లు అన్నాను. అప్పుడు ప్రవక్త (స) ఇలా అన్నారు:'అలైకస్సలామ్ అని అనకు, ఎందుకంటే అది మరణించిన వారికి చెప్పే సలామ్. నువ్వు 'అస్సలాము అలైక' అని చెప్పు.' నేను అడిగాను: 'మీరు అల్లాహ్ ప్రవక్తనా?' ఆయన ఇలా సమాధానమిచ్చారు: 'అవును, నేను ఆ అల్లాహ్ ప్రవక్తను - ఎవరైతే నీకు ఏదైనా కష్టం వచ్చినప్పుడు నువ్వు ఆయనను ప్రార్థిస్తే ఆ కష్టాన్ని తొలగిస్తాడో, కరువు కాటకాలు వచ్చినప్పుడు నువ్వు ప్రార్థిస్తే భూమి నుండి పంటను మొలిపిస్తాడో, మరియు ఎడారిలో నీ వాహనం తప్పిపోయి నప్పుడు నువ్వు వేడుకుంటే దానిని నీకు తిరిగి చేరుస్తాడో, ఆ అల్లాహ్ పంపిన ప్రవక్తను నేను.' నేను 'నాకు ఏదైనా ఉపదేశం చేయండి' అని కోరాను. అప్పుడు ఆయన ఇలా బోధించారు:ఎవరినీ దూషించకు (తిట్టకు). (ఆ తర్వాత నేను ఎప్పుడూ ఏ స్వతంత్రుడిని, బానిసను, ఒంటెను లేదా మేకను కూడా దూషించలేదు). ఏ మంచి పనిని కూడా తక్కువగా చూడకు. నీ సోదరునితో చిరునవ్వుతో మాట్లాడటం కూడా ఒక మంచి పనే. నీ వస్త్రాన్ని (లుంగీ/ప్యాంటు) పిక్కల వరకు ఉంచుకో. అది వీలుకాకపోతే కనీసం చీలమండల వరకు ఉంచుకో. వస్త్రాన్ని నేలకి తగిలేలా వేలాడదీయకు (ఇస్బాల్), ఎందుకంటే అది అహంకారానికి, ఎచ్చుకి, బడాయికి గుర్తు. అల్లాహ్ అహంకారాన్ని ఇష్టపడడు. ఒకవేళ ఎవరైనా నిన్ను తిట్టినా, లేదా నీలో ఉన్న లోపాలను ఎత్తిచూపినా, నువ్వు మాత్రం వారిలో నీకు తెలిసిన లోపాలను ఎత్తిచూపకు. దాని వల్ల కలిగే పాపం వారికే చెందుతుంది." (అబూ దావూద్) దుర్భాష వివిధ రూపాలు: అల్లాహ్‌ను దూషించడం: అల్లాహ్‌ను తిట్టడం లేదా దూషించడం వంటి దుర్వర్తన గల వ్యక్తి 'కాఫిర్' (అవిశ్వాసి) అవుతాడు. అలాగే అల్లాహ్ ఆయతులను (సూక్తులను), గ్రంథాలను మరియు ప్రవక్తలను దూషించడం లేదా ఆయన గుణగణాలను కించపరచడం కూడా కుఫ్ర్ (అవిశ్వాసం) కిందకే వస్తుంది. ఇమామ్ ఇబ్న్ ఖుదామా (రహీమహుల్లా) వివరణ:"ఎవరైతే అల్లాహ్‌ను దూషిస్తారో, వారు కాఫిర్ అవుతారు-అది సరదాగా చేసినా లేదా సీరియస్‌గా చేసినా సరే. అదేవిధంగా అల్లాహ్ ను, ఆయన ఆయత్‌లను, ఆయన ప్రవక్తలను లేదా ఆయన గ్రంథాలను ఎగతాళి చేసేవారు కూడా కుఫ్ర్ చేసినట్లే." అల్లాహ్‌ను దూషించడంలోని మరొక రూపం: అల్లాహ్‌కు సంతానం ఉందని చెప్పడం కూడా ఆయన్ని దూషించడమే అవుతుంది. హజ్రత్ అబూ హురైరా (ర) ఉల్లేఖించిన ఒక హదీసే ఖుద్సీలో ప్రవక్త ముహమ్మద్ ﷺ ఇలా సెలవిచ్చారు: అల్లాహ్ తాలా ఇలా అంటున్నాడు: "ఆదమ్ కుమారుడు (మనుషులు) నన్ను దూషిస్తున్నాడు, అలా చేయడం అతనికి తగదు. అతను నా మాటను సత్యమని నమ్మడం లేదు, అది కూడా అతనికి తగదు. నన్ను దూషించడం అంటే... 'నాకు సంతానం ఉంది' అని అతను అనడం. నా మాటను సత్యమని నమ్మకపోవడం అంటే, 'నేను అతన్ని మొదటిసారి సృష్టించినట్లుగా, మళ్ళీ పుట్టించలేను' అని అతను అనడం." (బుఖారీ) అల్లాహ్కు బిడ్డలున్నారని అనటం ఎంత ఘోరమైన నేరమంటే, దానికి అల్లాహ్ అమితంగా ఆగ్రహిస్తాడు. వారి అపవాదుకు మిన్ను విరిగి మీద పడవచ్చు. భూమి ప్రకంపించ వచ్చు. పర్వతాలు బద్దలైపోవచ్చు. ఖుర్ఆన్ ఇలా ఉంది: కరుణామయుడు ఒకడ్ని తన కొడుకుగా చేసుకున్నాడని అంటున్నారు వారు. “మీరు చాలా ఘోరమయిన మాట కల్పించి చెబుతున్నారు. కరుణామయునికి సంతానం ఉందని చెప్పటం ఎంత తీవ్రమైన విషయమంటే దానివల్ల మిన్ను విరిగి పడవచ్చు; భూమి బ్రద్దలై పోవచ్చు; పర్వతాలు పగిలి ముక్కలై పోవచ్చు. సంతానం కలిగివుండటం కరుణామయునికి ఎంతమాత్రం శోభించదు. (అల్-మర్యమ్: 88-92) ప్రవక్త ముహమ్మద్ ను దూషించడం: ప్రవక్త ముహమ్మద్ (స) గురించి చెడుగా మాట్లాడటం, వారిని నిందించడం లేదా పరుష పదజాలాన్ని ఉపయోగించడం 'కుఫ్ర్' (అవిశ్వాసం). ఈ నేరానికి పాల్పడే వ్యక్తికి మరణశిక్ష విధించబడుతుంది. అల్లాహ్ ఖురాన్‌లో ఇలా సెలవిచ్చాడు: అల్లాహ్ ను , ఆయన ప్రవక్తను బాధిస్తున్నవారిని దేవుడు ప్రపంచంలోనూ, పరలోకం లోనూ (నశించాలని) శపిస్తున్నాడు. వారి కోసం అవమానకరమైన (నరక) యాతనలు సిద్ధంచేశాడు. విశ్వసించిన స్త్రీ పురుషుల్ని అన్యాయంగా వేధిస్తున్నవారు నిజానికి ఘోర మైన అపనిందను, స్పష్టమైన పాపభారాన్ని తమ నెత్తిమీద వేసుకుంటున్నారు. (అల్-అహ్జాబ్: 57-58) సహాబాలను దూషించడం: ప్రవక్త ముహమ్మద్ (స) వారి సహాబాను గౌరవించడం ప్రతి ముస్లిం బాధ్యత. వారిని దూషించడం మహా చెడ్డ నేరం. ప్రవక్త (స) ఇలా హెచ్చరించారు: "ఎవరైతే నా సహాబాలను దూషిస్తారో, వారిపై అల్లాహ్ యొక్క, అల్లాహ్ దూతల మరియు మానవులందరి శాపం ఉంటుంది." (తబ్రానీ) "నా సహాబాను దూషించకండి, నా సహాబాను దూషించకండి! నా ప్రాణం ఎవరి చేతిలో ఉందో ఆ అల్లాహ్ సాక్షిగా చెబుతున్నాను... మీలో ఎవరైనా 'ఉహుద్' పర్వతమంత బంగారాన్ని దానం చేసినా, అది వారు దానం చేసిన ఒక 'ముద్' (ఒక గుప్పెడు) ధాన్యానికి లేదా అందులో సగానికి కూడా సమానం కాదు." (బుఖారీ) తల్లిదండ్రులను దూషించడం: తల్లిదండ్రులు ఈ లోకంలో మనిషి జన్మించడానికి కారకులు. వారు తమ శక్తినంతటినీ సంతానం యొక్క బంగారు భవిష్యత్తు, అభివృద్ధి కోసం ఖర్చు చేస్తారు. తమ సొంత సుఖసంతోషాలను త్యాగం చేసి, పిల్లలకు అన్ని సౌకర్యాలు కల్పిస్తారు. అటువంటి వారిని నిందించడం లేదా దూషించడం చాలా పెద్ద పాపం. లేశమంత మానవత్వం లేని వ్యక్తి మాత్రమే ఇటువంటి పనికి ఒడిగడతాడు. ఇస్లాం ధర్మ ఆవిర్భావానికి పూర్వం కూడా గౌరవప్రదమైన వ్యక్తులు ఇలాంటి దిక్కుమాలిన పనిని ఊహించేవారు కాదు. హజ్రత్ అబ్దుల్లా బిన్ అమర్ (రజి) నివేదించిన కథనం ప్రకారం, ప్రవక్త ముహమ్మద్ (స) ఇలా సెలవిచ్చారు: "ఒక వ్యక్తి తన తల్లిదండ్రులను దూషించడం మహా పాపాలలో ఒకటి." అప్పుడు సహాబా ఆశ్చర్యంతో ఇలా అడిగారు: "ఓ దైవప్రవక్త! ఎవరైనా తమ సొంత తల్లిదండ్రులను దూషిస్తారా?" దానికి ప్రవక్త (స) ఇలా సమాధానమిచ్చారు: "అవును, ఒక వ్యక్తి వేరొకరి తండ్రిని దూషించినప్పుడు, ప్రతిగా అతను ఇతని తండ్రిని దూషిస్తాడు. అలాగే ఒకరు వేరొకరి తల్లిని దూషించినప్పుడు, అతను ఇతని తల్లిని దూషిస్తాడు (అంటే ఇతరుల తల్లిదండ్రులను దూషించడం ద్వారా తన స్వంత తల్లిదండ్రులు దూషించబడటానికి ఇతనే కారణమవుతున్నాడు)." (బుఖారీ, ముస్లిం) సంతానంపై తల్లిదండ్రుల హక్కు చాలా పెద్దది. ఆ హక్కులో కనీస మర్యాద ఏమిటంటే: వారిని గౌరవించడం, వారి ఉన్నత స్థానాన్ని గుర్తించి, ప్రత్యక్షంగా గానీ లేదా పరోక్షంగా గానీ వారికి ఎటువంటి హాని కలిగించకుండా ఉండటం. తల్లిదండ్రులను దూషించడం లేదా తిట్టడం అనేది వారి పట్ల చూపే అవిధేయత, మరియు వారు చేసిన ఉపకారాలను విస్మరించడమే అవుతుంది. ఇది విన్న ప్రవక్త అనుచరులు ఆశ్చర్యపోయారు. ఎవరైనా తన సొంత తల్లిదండ్రులను ఎలా శపిస్తారు? అని వారు ప్రశ్నించారు. ఎందుకంటే మనిషి యొక్క సహజ స్వభావం తన తల్లిదండ్రులను శపించడానికి అంగీకరించదు. అప్పుడు ప్రవక్త (స) ఇలా వివరించారు:"ఒక వ్యక్తి వేరొకరి తండ్రిని దూషించినప్పుడు, ఆ అవతలి వ్యక్తి ప్రతిగా ఇతని తండ్రిని మరియు తల్లిని దూషిస్తాడు." అంటే, ఒక వ్యక్తి నేరుగా తన తల్లిదండ్రులను తిట్టకపోయినా, ఇతరుల తల్లిదండ్రులను దూషించడం ద్వారా తన తల్లిదండ్రులు తిట్లు తినడానికి తనే కారణం (తసబ్బుబ్) అవుతున్నాడు. తల్లిదండ్రులు దూషించబడటానికి కారణం కావడమే మహా పాపమైతే, ఇక నేరుగా వారిని దూషించడం, ద్వేషించడం, కొట్టడం, ఇంటి నుండి గెంటేయడం, వృద్ధాశ్రమంలో వదిలేసి రావడం ఎంతటి ఘోరమైన పాపమో మనం అర్థం చేసుకోవచ్చు. హజ్రత్ ఇబ్న్ అబ్బాస్ (రజి) కథనం ప్రకారం ప్రవక్త (స) ఇలా అన్నారు: "తమ తండ్రిని దూషించేవాడు శాపగ్రస్తుడు.తన తల్లిని దూషించేవాడు శాపగ్రస్తుడు." (ముస్నద్ అహ్మద్) పిల్లల్ని దీవించాలి, దూషించకూడదు తల్లిదండ్రుల తిట్టు, దూషణ, శాపం కూడా దుఆనే అంటారు. ఇది కరెక్ట్ కాదు. అలాంటి ప్రమాణం ఎక్కడా లేదు. అవును, తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లలను ఎప్పుడూ దూషించకూడదు (తిట్టకూడదు). ఇది పిల్లల మనస్తత్వంపై చాలా చెడు ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. దీనివల్ల వారు కూడా అమర్యాదగా ప్రవర్తించడం నేర్చుకుంటారు మరియు కుటుంబ సంబంధాలు దెబ్బతింటాయి. ఇస్లామీయ బోధనల ప్రకారం, తల్లిదండ్రులు పిల్లలను ప్రేమతో, గౌరవంతో మరియు మంచి మాటలతో పెంచాలి. ప్రతి ముస్లిం అపశబ్దాలు పలకకుండా ఉండటం ఒక బాధ్యత. సానుకూల వాతావరణం (Positive Environment): ఇంట్లో తిట్లు, దూషణలు ఉంటే ద్వేషం మరియు విభేదాలు పెరుగుతాయి. పిల్లలు సరిగ్గా పెరగాలంటే ఇంట్లో ప్రేమతో కూడిన సానుకూల వాతావరణం ఉండాలి. పిల్లలపై ప్రభావం: తల్లిదండ్రుల మాట తీరే పిల్లలకు ఆదర్శం. తల్లిదండ్రులు తిడుతుంటే, పిల్లలు కూడా అదే నేర్చుకుని బయట సమాజంలో అమర్యాదగా ప్రవర్తిస్తారు. ఇస్లాం తల్లిదండ్రులకు తమ పిల్లల పట్ల కరుణ, మృదుత్వం మరియు మంచి సంభాషణను కలిగి ఉండాలని ఆదేశించింది. అశ్లీల పదజాలానికి దూరంగా ఉండాలని నొక్కి చెప్పింది. తల్లిదండ్రులు ఏమి చేయాలి? కరుణతో వ్యవహరించండి: పిల్లలు పొరపాట్లు చేసినప్పుడు వారిని కోప్పడకుండా, ప్రేమగా ఆ తప్పును వివరించండి. శిక్షించడం కంటే సరైన శిక్షణ (తర్బియత్) ఇవ్వడం ముఖ్యం. మంచి పదజాలం వాడండి: మీ సంభాషణలో ఎప్పుడూ మృదువైన మరియు గౌరవప్రదమైన పదాలను మాత్రమే ఉపయోగించండి. పిల్లలు తమ తల్లిదండ్రులను చూసే ప్రతిదీ నేర్చుకుంటారు. కాబట్టి, మీరు వారికి ఒక మంచి ఉదాహరణగా (Role Model) నిలవండి.అల్లాహ్ సహాయం లేకుండా మనం ఏ పుణ్యకార్యం చేయలేము లేదా పాపం నుండి తప్పించుకోలేము. కాబట్టి, మన నాలుకను కాపాడుకోవడానికి అల్లాహ్ తౌఫీక్ ప్రసాదించాలని కోరుకుందాం. భార్యాభర్తల మధ్య దూషణ: మంచి కంటే చెడే మనల్ని ఎక్కువగా ప్రభావితం చేస్తుంటుంది. వ్యక్తులే కాదు.. అనుబంధాలూ ఇలాగే ప్రభావితమవుతుంటాయి. ఇద్దరి మధ్యగొడవైనా, మూడో వ్యక్తి వల్ల సమస్య వచ్చినా.. చాలామంది విషయంలో భాగస్వామిని చూసే దృష్టి కోణం ఎప్పుడూ నెగెటివ్గానే ఉంటుంది. దీన్నే 'నెగెటివ్ సెంటిమెంట్ ఓవరైడ్ అంటున్నారు నిపుణులు. అదే ఆ క్షణికావేశం నుంచి బయటపడి.. అవతలి వారిలోని మంచిని చూడగలిగితే.. దంపతుల మధ్య వచ్చే ఎన్నో అభిప్రాయభేదాలకు ఆదిలోనే చెక్ పెట్టచ్చంటున్నారు. అనుబంధాన్ని పెంచుకోవాలన్నా, తెంచుకోవాలన్నా.. మనం భాగస్వామిని చూసే దృష్టి కోణం పైన ఆధారపడి ఉంటుందని, మన నోట వెలువడే మాట మీద ఆధారపడి ఉంటుందని చెబుతున్నారు. తిట్టు నిన్ను నరకానికి నెట్టు అన్నట్టు కాపురంలో నిప్పులు పోస్తుంది. నూరు మంచిదయితే ఊరు మంచుదువుతుంది అన్నట్టు మన మాట అదుపు తప్పకుండా ఉంటే కాపురం కూడా బంగారమగు ఉంటుంది. భార్యాభర్తల బంధం ప్రేమ, అనురాగం మరియు నమ్మకంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. భర్తను గౌరవించడం భార్య బాధ్యత అయితే, భార్యతో సత్ప్రవర్తనతో మెలగడం భర్త విధి. భార్య జీవిత భాగస్వామి, కాబట్టి ఆమె భావాలను గౌరవించాలని షరియత్ బోధిస్తోంది. అందువల్ల, భర్త తన భార్యను నిందించడం లేదా అసభ్య పదజాలంతో దూషించడం మానుకోవాలి. అలాగే భార్య కూడా భర్త విషయంలో, వారి బంధువుల విషయంలో నూరు పారేసుకోవడం మానుకోవాలి. దంపతులిద్దరూ పరస్పరం మృదువుగా మరియు ఉత్తమ నైతిక ప్రవర్తనతో వ్యవహరిం చాలి. ఇంటిగుట్టు రచ్చకీడ్చకూడదు.‌ ఒకవేళ మీ కుటుంబ విషయాలు బయట వ్యక్తులతో ప్రస్తావించడం అంటే అది మిమ్మల్ని మీరే నవ్వుల పాలు చేసుకోవడమే అవుతుంది. ఒండొకరిని తిట్ల తాంబూలాలిచుకుంటే, పిల్లకు ఆ చెడ్డ అలవాటు సోకే ప్రమాదం ఉంటుంది జాగ్రత్త! కాపురాలు నమ్మకంతో నిలబడతాయి, అనుమానం, పద దూషణంతో కాదు అన్న ఎరుకతో వ్యవహరించాలి. భార్య భర్తల బంధం ప్రేమ, గౌరవం, విశ్వాసం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. కొన్ని మాటలు, పనులు అనుకోకుండా సంబంధాన్ని దెబ్బతీయవచ్చు. ప్రత్యేకించి భర్తలు కొన్ని విషయాల్లో జాగ్రత్తగా ఉండాలి. చిన్న చిన్న శ్రద్ధతో పరస్పరం గౌరవం పెరిగి బంధం మరింత బలపడుతుంది. పెళ్లి అనేది ఒక పవిత్రమైన బంధం. ఈ బంధాన్ని సున్నితంగా ప్రేమతో ఒకరికొకరు గౌరవించుకుంటూ కొనసాగించాలి. ఒకరి మనసుకు నొప్పి కలిగించే మాటలు లేదా పనులు ఈ బంధాన్ని చెడగొట్టే ప్రమాదం కలిగి ఉంటాయి. భార్యాభర్తల మధ్య చిన్న చిన్న విభేదాలు ఉండటం సహజం. కానీ అలాంటి సమయంలో కోపంగా మాట్లాడుతూ.. నీ పని చూసుకో, నోర్మూసుకో ... వంటి అవమానకర పదాలు ఎవారూ ఎవ్వరిని అనకండి. అవి మనసు నొప్పించి, ఒప్పించి చేసుకున్న మీ సంబంధాన్ని దెబ్బతీస్తాయి. కార్మికులను మరియు సేవకులను దూషించడం: సేవకుల పట్ల గౌరవం: మానవులందరూ ఆదమ్ (అలైహిస్సలాం) సంతానమే. అయితే, ఈ ప్రపంచ వ్యవస్థ సజావుగా సాగడానికి అల్లాహ్ ప్రజల మధ్య ఆర్థిక వ్యత్యాసాలను మరియు విభిన్న సామర్థ్యాలను కల్పించాడు. ఒకరిని యజమానిగా, మరొకరిని సేవకునిగా చేశాడు. సేవకులు తమ యజమానుల పట్ల విధేయతతో ఉండాలని, అదే సమయంలో యజమానులు తమ కింద పనిచేసే వారి పట్ల సాధ్య మైనంత ఉత్తమంగా ప్రవర్తించాలని మరియు వారి విషయంలో అల్లాహ్‌కు భయపడి ఉండాలని ఆదేశించాడు. అందుకే, సేవకులను లేదా తన కింద పనిచేసే వారిని తక్కువ చేసి మాట్లాడటం లేదా దూషించడం నిషిద్ధం. ఒక విశ్వాసి తన కోసం తాను ఏది ఇష్టపడతాడో, తన సేవకుల పట్ల కూడా అదే ప్రవర్తనను కలిగి ఉండాలని ఇస్లాం బోధిస్తోంది. హజ్రత్ అబూజర్ గిఫారి (రజి) ఉదంతం: మారూర్ బిన్ సువైద్ (రహ) కథనం ప్రకారం: "నేను 'రబ్జా' అనే ప్రదేశంలో హజ్రత్ అబూజర్ (రజి)ని కలిశాను. అప్పుడు ఆయన ఒక చక్కని వస్త్రాన్ని ధరించి ఉన్నారు, ఆయన సేవకుడు కూడా అచ్చం అటువంటి వస్త్రాన్నే ధరించి ఉన్నాడు. దీని గురించి నేను ఆయన్ని అడగగా, ఆయన ఇలా వివరించారు: 'గతంలో నేను ఒక వ్యక్తిని (సేవకుడిని) అతని తల్లిని ఉద్దేశించి తక్కువ చేసి దూషించాను. అప్పుడు ప్రవక్త ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) నాతో ఇలా అన్నారు: ఓ అబూజర్! నీవు అతనిని అతని తల్లి పేరుతో అవమానించావా? నీలో ఇంకా అజ్ఞాన కాలపు అహంభావం మిగిలి ఉంది. మీ సేవకులు మీ సోదరులు. అల్లాహ్ వారిని మీ ఆధీనంలో ఉంచాడు. కాబట్టి, ఎవరి ఆధీనంలోనైనా తన సోదరుడు (సేవకుడు) ఉంటే, అతను తాను తినే ఆహారాన్నే అతనికి పెట్టాలి, తాను ధరించే దుస్తులనే అతనికి తొడిగించాలి. వారి శక్తికి మించిన పనులను వారిపై మోపకండి. ఒకవేళ అటువంటి కష్టమైన పనిని వారికి అప్పగిస్తే, ఆ పనిలో వారికి సహాయం చేయండి."' (సహీహ్ బుఖారీ) ముస్లింను దూషించడం: ముస్లింలు అందరూ ఒకరికొకరు సోదరులు మరియు ఒకే శరీరం వంటివారు. కాబట్టి, ఒక ముస్లింను చెడు మాటలు అనడం లేదా దూషించడం చాలా పెద్ద పాపం. దీనివల్ల ఇస్లామీయ సోదరభావం దెబ్బతింటుంది మరియు పరస్పరం హృదయాలలో ద్వేషం, దూరం మరియు శతృత్వం ఏర్పడతాయి. దూషించడం అనేది అత్యంత అసభ్యకరమైన మరియు నిర్లజ్జతో కూడిన పని. అంతేకాకుండా, దీనివల్ల గొడవ ముగిసిపోవడానికి బదులు ఇంకా పెరుగుతుంది. దీనివల్ల కొట్లాటలు, దాడులు మరియు చివరకు ప్రాణాలు తీసే వరకు పరిస్థితి వెళ్తుంది. హదీసుల వెలుగులో: సయ్యిదినా అబ్దుల్లా బిన్ మసూద్ (రజి) ఉల్లేఖించిన ప్రకారం, ప్రవక్త ముహమ్మద్ (స) ఇలా అన్నారు: "ముస్లింను దూషించడం పాపం (ఫుసూఖ్) మరియు అతనితో పోరాడటం కుఫ్ర్ (అవిశ్వాసం)." (బుఖారీ) ఈ హదీసులో ప్రవక్త ముహమ్మద్ (స) ఒక ముస్లిం తన ముస్లిం సోదరుడిని తిట్టడాన్ని లేదా దూషించడాన్ని నివారించారు. ఒక ముస్లిం గౌరవానికి భంగం కలిగించేలా మాట్లాడటం లేదా అతడిని తక్కువ చేసి చూపడం 'ఫుసూఖ్' (పాపం) అని చెప్పబడుతుంది. షరియత్ ప్రకారం 'ఫుసూఖ్' అంటే అల్లాహ్ మరియు ఆయన ప్రవక్త (స) ఆదేశాలను ఉల్లంఘించి, విధేయత నుండి బయటకు రావడం. ఇది సాధారణ అవిధేయత కంటే తీవ్రమైనది. ఇక ముస్లింను చంపడం 'కుఫ్ర్': "అతనితో పోరాడటం లేదా చంపడం కుఫ్ర్ (అవిశ్వాసం)" అని ప్రవక్త (స) హెచ్చరించారు. అయితే, ఇక్కడ 'కుఫ్ర్' అంటే ఇస్లాం నుండి పూర్తిగా బయటకు వెళ్ళిపోవడం అని అర్థం కాదు. దీనిని రెండు విధాలుగా అర్థం చేసుకోవచ్చు:ఇది ఒక తీవ్రమైన హెచ్చరిక. వినేవారు అటువంటి పని చేయడానికి భయపడాలని ప్రవక్త (స) ఈ పదాన్ని వాడారు. ఇది అవిశ్వాసుల లక్షణం కాబట్టి, ఆ చర్యను కుఫ్ర్‌తో పోల్చారు. (అయితే, ఒకవేళ ఎవరైనా ముస్లింను చంపడం ధర్మబద్ధమే అని నమ్మితే, అప్పుడు అతను నిజంగానే ఇస్లాం నుండి వెలుపలికి వెళ్ళినట్టు అవుతుంది). సయ్యిదినా అబ్దుల్లా బిన్ అమర్ (రజి అల్లాహు అన్హుమా) ఉల్లేఖనం ప్రకారం, ప్రవక్త (స) ఇలా అన్నారు:"ముస్లింను దూషించేవాడు నాశనానికి మరియు వినాశనానికి చేరువలో ఉన్నవాడితో సమానం." (తిర్మిజీ) పరలోకంలో నష్టం (దివాలా తీయడం): ఇతరులను దూషించేవారు ప్రళయ దినమునతాము ఎవరినైతే దూషించారో వారికి తమ పుణ్యాలను ఇచ్చుకోవాల్సి వస్తుంది. హజ్రత్ అబూ హురైరా (రజి అల్లాహు అన్హు) ఉల్లేఖించిన ఈ హదీసులో ప్రవక్త ﷺ ఇలా వివరించారు: ప్రవక్త (స) (సహాబాలను ఉద్దేశించి) ఇలా అడిగారు: "దివాలా తీసినవాడు (ముఫ్లిస్) ఎవరో మీకు తెలుసా?" సహాబాలు ఇలా విన్నవించుకున్నారు: "అల్లాహ్ ప్రవక్త! మాలో దివాలా తీసినవాడు అంటే, ఎవరి దగ్గరైతే నగదు (దీనార్, దిర్హమ్) మరియు ఆస్తిపాస్తులు లేవో అతడు."దానికి ప్రవక్త ﷺ ఇలా సెలవిచ్చారు: "నా ఉమ్మత్‌లో (అనుచరులలో) నిజంగా దివాలా తీసినవాడు ఎవడంటే: అతడు ప్రళయ దినమున (ఖయామత్ రోజున) తను చేసిన నమాజులు, ఉపవాసాలు మరియు జకాత్ పుణ్యాలతో వస్తాడు. కానీ, అతను ఈ లోకంలో: ఒకరిని దూషించి ఉంటాడు, ఒకరిపై నిందలు వేసి ఉంటాడు, ఒకరి సొత్తును (ధనాన్ని) అన్యాయంగా తిని ఉంటాడు, ఒకరి రక్తాన్ని చిందించి ఉంటాడు (హింసించి ఉంటాడు), మరియు ఒకరిని కొట్టి ఉంటాడు. అప్పుడు (న్యాయ నిర్ణయ సమయంలో) అతని పుణ్యాల నుండి కొంత భాగం ఆ బాధితుడికి, మరికొంత భాగం ఈ బాధితుడికి ఇవ్వబడుతుంది. ఒకవేళ బాధితుల హక్కులు తీరకముందే అతని పుణ్యాలన్నీ అయిపోతే, అప్పుడు ఆ బాధితుల పాపాలను తీసుకోని ఇతనిపై వేయడం జరుగుతుంది. ఆ తర్వాత అతడిని నరకంలో పడవేయడం జరుగుతుంది." (ముస్లిం) షైతాన్‌ను తిట్టడం లేదా దూషించడం అబూ తలీహ్ (రజి అల్లాహు అన్హు) ఒక సహాబీ నుండి ఉల్లేఖించిన దాని ప్రకారం: "నేను ఒకసారి ప్రవక్త (స) వెనుక ఒకే వాహనం (సవారీ) పై కూర్చుని ఉన్నాను. ప్రయాణంలో ప్రవక్త (స) వాహనం ఒక్కసారిగా తడబడింది (కాలు జారింది). అప్పుడు నేను (కోపంతో): 'తఇసష్ షైతాన్' (షైతాన్ నాశనం గాను!) అని అన్నాను." అప్పుడు ప్రవక్త ﷺ నన్ను ఇలా వారించారు:"'షైతాన్ నాశనం గాను' అని అనకు. ఎందుకంటే నువ్వు అలా అన్నప్పుడు, షైతాన్ గర్వంతో ఉప్పొంగిపోయి ఒక పెద్ద ఇల్లు అంత పరిమాణానికి ఎదుగుతాడు. 'నా శక్తి వల్లే ఇలా జరిగింది' అని వాడు విర్రవీగుతాడు. కానీ నువ్వు 'బిస్మిల్లాహ్' (అల్లాహ్ పేరుతో) అని అను. ఎందుకంటే నువ్వు అలా అన్నప్పుడు, వాడు అవమానంతో కుంచించుకుపోయి ఒక చిన్న 'ఈగ' అంత పరిమాణానికి తగ్గిపోతాడు." (ముస్నద్ అహ్మద్) అంటే, షైతాన్ గర్వం: ఏదైనా పొరపాటు లేదా ప్రమాదం జరిగినప్పుడు షైతాన్‌ను తిట్టడం వల్ల వాడు భయపడడు, పైగా తన వల్లనే ఆ ప్రమాదం జరిగిందని భావించి మరింత అహంకారిగా మారతాడు. 'బిస్మిల్లాహ్' అనడం ద్వారా మనం అల్లాహ్ రక్షణను కోరుకుంటాము. అల్లాహ్ పేరు వినగానే షైతాన్ బలహీనపడిపోతాడు. చిన్న చిన్న ఇబ్బందులు ఎదురైనప్పుడు కోప్పడటం లేదా ఎవరినో తిట్టడం కంటే, అల్లాహ్‌ను స్మరించడం ఉత్తమమైన మార్గమని ప్రవక్త (స) మనకు నేర్పారు. క్యా హన్సీ ఆతీ హై ముఝ్ కో హజ్రత్-ఏ-ఇన్సాన్ పర్ ఫెయిల్-ఏ-బద్ ఖుద్ హీ కరేన్ లానత్ కరేన్ షైతాన్ పర్ ప్రవక్త (స) గారి మందలింపు కూడా కారుణ్యమే ప్రవక్త ముహమ్మద్ ప్రవక్త (స) ఎవరినీ దూషించేవారు కాదు, ఎవరికీ చెడు మాటలు అనేవారు కాదు. అయినప్పటికీ, ఒకవేళ పొరపాటున ఎవరినైనా మందలించినా, దాని వల్ల వారికి నష్టం కలగకూడదనే ఉద్దేశంతో అల్లాహ్‌తో ఇలా దువా (ప్రార్థన) చేసేవారు. సయ్యిదినా జాబిర్ (రజి) ప్రవక్త ﷺ ఇలా అనడం విన్నారు: "నిశ్చయంగా నేను ఒక మానవుడిని. నేను నా రబ్ (ప్రభువు) తో ఒక ఒప్పందం చేసుకున్నాను: ముస్లింలలో నేను ఎవరినైనా (కోపంలో) మందలించినా లేదా దూషించినా, నా ఆ మాటలను వారి పాపాల ప్రక్షాళనకు (పవిత్రతకు) మరియు పుణ్యానికి కారణంగా మార్చు అని." (సహీహ్ బుఖారీ) మిథ్యా దైవాలను దూషించకూడదు అల్లాహ్ తప్ప వేరే నిజ దైవం లేదని నమ్మడం ఇస్లాం ప్రాథమిక సూత్రం. అయితే, మన పవిత్ర ధర్మం ఇస్లాం ఇతర మతాల వారు ఆరాధించే మిథ్యా దైవాలను దూషించవద్దని ఆదేశించింది. ఎందుకంటే, మనం వారి దైవాలను దూషిస్తే, వారు కోపంతో మరియు అజ్ఞానంతో మన నిజ దైవమైన అల్లాహ్‌ను దూషించే అవకాశం ఉంది. అల్లాహ్ ఖురాన్‌లో ఇలా సెలవిచ్చాడు: "వారు (అల్లాహ్‌ను వదిలి) ఎవరినైతే ప్రార్థిస్తున్నారో, వారిని మీరు దూషించకండి..." (అల్-అన్ ఆమ్: 108) కోడిపుంజును దూషించకూడదు సయ్యిదినా జైద్ బిన్ ఖాలిద్ అల్-జుహనీ (రజి) కథనం ప్రకారం: ఒకసారి ఒక కోడిపుంజు ప్రవక్త ﷺ సమక్షంలో కూసింది. అప్పుడు ఒక వ్యక్తి దానిని శపించాడు (నిందించాడు). అది విని ప్రవక్త (స) ఇలా అన్నారు: "దానిని శపించవద్దు, ఎందుకంటే అది నమాజ్ కోసం (ప్రజలను) మేల్కొల్పుతుంది." (సహీహ్ ఇబ్ను హిబ్బాన్) కాలాన్ని దూషించకూడదు రాత్రింబవళ్లు గడవడం, కాలం మారడం వంటివి అల్లాహ్ ఆధీనంలో ఉంటాయి. అందుకే కాలాన్ని తిట్టడం లేదా నిందించడం నిషేధించబడింది. సయ్యిదినా అబూ హురైరా (రజి) ఉల్లేఖనం ప్రకారం, ప్రవక్త (స) ఇలా అన్నారు:"మీరు కాలాన్ని దూషించకండి, ఎందుకంటే అల్లాహ్ యే కాలానికి కర్త (అంటే కాలం అల్లాహ్ ఆధీనంలో ఉంది)." అల్లాహ్ ఆకాశాలకు, భూమికి ప్రభువు. ఆయనే కాలానికి మరియు స్థలానికి సృష్టికర్త. ప్రతి వస్తువుపై ఆయనకు పూర్తి అధికారం ఉంది. కాబట్టి, ప్రతి సృష్టి తన హృదయంలో అల్లాహ్ పట్ల అత్యంత గౌరవాన్ని మరియు కృతజ్ఞతను కలిగి ఉండాలి. ఈ హదీసులో ప్రవక్త (స) అల్లాహ్ యొక్క మాటలను ఇలా తెలియజేస్తున్నారు:"ఆదాము కుమారుడు (మనిషి) నన్ను బాధపెడుతున్నాడు. అతను 'ఓ కాలమా! నీవు ఎంత చెడ్డదానివి (నాశనమైపో)' అని అంటున్నాడు. మీలో ఎవరూ అలా అనకండి. ఎందుకంటే 'కాలము' నేనే. . నేనే రాత్రింబవళ్లను మారుస్తుంటాను, నేను తలచుకుంటే వాటిని నిలిపివేయగలను కూడా." (సహీహ్ ముస్లిం) కాలాన్ని నిందించడం అంటే ఏమిటి?: మనిషి తనకు ఏదైనా కష్టం లేదా నష్టం కలిగినప్పుడు, ఆ సమయాన్ని లేదా కాలాన్ని తిడుతుంటాడు. కానీ, కాలానికి తనకు తానుగా మేలు చేసే లేదా కీడు చేసే శక్తి లేదు.: ఈ ప్రపంచంలో జరిగే ప్రతి సంఘటన, అదృష్టం లేదా దురదృష్టం అన్నీ సృష్టికర్త అయిన అల్లాహ్ నిర్ణయం ప్రకారమే జరుగుతాయి. కాబట్టి, కాలాన్ని తిట్టడం అంటే పరోక్షంగా ఆ కాలాన్ని నడిపిస్తున్న అల్లాహ్‌ను నిందించడమే అవుతుంది. దీని అర్థం అల్లాహ్ అంటే కాలం అని కాదు. దీని భావం ఏమిటంటే - కాలంలో జరిగే మార్పులు, రాత్రింబవళ్ల రాకపొకలు అన్నీ అల్లాహ్ నియంత్రణలో ఉంటాయి. ఆయన ఇష్టపడితే ఈ విశ్వం యొక్క కదలికను ఎప్పుడైనా ఆపేయగలడు. కాబట్టి ఎవరైనా ఒక కారణాన్ని (సమయాన్ని) తిడితే, అది ఆ కారణానికి మూలకారకుడైన అల్లాహ్‌ను తిట్టినట్లే అవుతుంది. అందుకే ఇస్లాంలో కాలాన్ని దూషించడం నిషేధించబడింది. జ్వరాన్ని దూషించకూడదు ఏ వ్యాధిని లేదా కష్టాన్ని కూడా మనం తిట్టకూడదు, ఎందుకంటే అది అల్లాహ్ చిత్తం ప్రకారమే వస్తుంది. ఒక వ్యాధిని తిట్టడం అంటే అల్లాహ్ రాసిన తలరాతపై ఫిర్యాదు చేయడమే అవుతుంది. ముస్లింలకు వ్యాధులు మరియు కష్టాలు వారి పాపాలను కడిగివేసే మార్గాలు మరియు వారి స్థాయిని పెంచే సాధనాలు. సయ్యిదినా జాబిర్ (రజి) కథనం ప్రకారం: ప్రవక్త (స) ఒకసారి ఉమ్మె సాయిబ్ (రజి అల్లాహు అన్హా) దగ్గరికి వెళ్లి, "నీకు ఏమైంది? ఎందుకు అలా వణుకుతున్నావు?" అని అడిగారు. దానికి ఆమె, "జ్వరం వచ్చింది, అల్లాహ్ దీనిని దీవించకపోవుగాక!" అని అన్నారు. అప్పుడు ప్రవక్త (స) ఇలా సెలవిచ్చారు: "జ్వరాన్ని దూషించకు. ఎందుకంటే, కమ్మరి కొలిమి ఇనుము మీద ఉన్న తుప్పును ఎలా వదిలిస్తుందో, జ్వరం కూడా మనిషి పాపాలను అలాగే వదిలిస్తుంది." (సహీహ్ ముస్లిం) మరణించిన వారిని దూషించకూడదు ఇస్లాం మరణించిన వారిని కూడా గౌరవించమని నేర్పుతుంది. ఉమ్ముల్ మోమినీన్ ఆయిషా (రజి అల్లాహు అన్హా) ప్రకారం ప్రవక్త (స) ఇలా అన్నారు: "మరణించిన వారిని తిట్టకండి. ఎందుకంటే వారు తాము చేసిన కర్మల (మంచి లేదా చెడు) ఫలితాన్ని అందుకోవడానికి ఇప్పటికే వెళ్ళిపోయారు." (సహీహ్ ఇబ్ను హిబ్బాన్) మరో హదీసులో సయ్యిదినా ముఘీరా బిన్ షుబా (రజి అల్లాహు అన్హు) ప్రకారం ప్రవక్త (స) ఇలా అన్నారు:"చనిపోయిన వారిని దూషించకండి, ఎందుకంటే దానివల్ల మీరు బ్రతికున్న వారిని (వారి బంధువులను) బాధపెట్టినట్లు అవుతుంది." (సహీహ్ తిర్మిజీ) ముస్లింల గౌరవ మర్యాదలను వారు బ్రతికున్నప్పుడే కాకుండా, మరణించిన తర్వాత కూడా కాపాడాలని ఇస్లాం కోరుకుంటుంది. ఈ లోకాన్ని విడిచి వెళ్ళిపోయిన వారి లోపాలను లేదా వారు చేసిన తప్పులను ఎత్తిచూపుతూ వారిని తిట్టకూడదు. ముఖ్యంగా వారి జీవితంలో మంచి పనులు ఎక్కువగా ఉంటే, వారిలోని చిన్న చిన్న చెడులను ప్రస్తావించకూడదు. బ్రతికున్న వారికి బాధ కలగకూడదు: ఒక మరణించిన వ్యక్తిని దూషించడం వల్ల అతని బంధువులు, సోదరులు లేదా సంతానం మనస్తాపానికి గురవుతారు. దీనివల్ల బ్రతికున్న వారికి అనవసరమైన బాధ కలిగించినట్లు అవుతుంది. గాలిని దూషించవద్దు గాలి అనేది అల్లాహ్ యొక్క ఒక గొప్ప శక్తి. అది అల్లాహ్ ఆదేశం ప్రకారం కరుణను (వర్షాన్ని) లేదా శిక్షను తీసుకువస్తుంది. కాబట్టి గాలిని తిట్టడం సరైనది కాదు. ప్రవక్త (స) ఇలా అన్నారు: "గాలిని దూషించకండి. ఎందుకంటే ఇది అల్లాహ్ ఆజ్ఞతో వీస్తుంది. అది కరుణను లేదా శిక్షను తెస్తుంది. కాబట్టి మీరు అల్లాహ్‌ను ఆ గాలిలోని 'మేలు' (ప్రయోజనం) కోసం ప్రార్థించండి మరియు దానిలోని 'కీడు' నుండి రక్షణ కల్పించమని వేడుకోండి." (ఇబ్ను మాజహ్) గాలి వల్ల మనకు ఏదైనా నష్టం కలిగినప్పుడు దానిని శపించకూడదు లేదా తిట్టకూడదు. ఎందుకంటే గాలి అల్లాహ్ యొక్క ఆజ్ఞకు లోబడి పనిచేస్తుంది. ఆజ్ఞను పాటించే సృష్టికి ఎటువంటి దోషం ఉండదు. దీనికి సంబంధించిన పూర్తి వివరణ ఇక్కడ ఉంది: గాలి అల్లాహ్ యొక్క కరుణ: గాలి అనేది అల్లాహ్ యొక్క కరుణ మరియు ఉపశమనం (రహ్మత్). ఇది అల్లాహ్ ఆజ్ఞ ప్రకారం కరుణను లేదా శిక్షను మోసుకొస్తుంది. కరుణగా గాలి: విశ్వాసుల (మోమినీన్) పట్ల ఇది కరుణగా మారుతుంది. ఇది ఓడలు సాఫీగా సాగడానికి తోడ్పడుతుంది, మేఘాలను ఒక్కచోటికి చేర్చి ప్రయోజనకరమైన వర్షం కురిపించేలా చేస్తుంది. అలాగే ఇది చల్లని పైరుగాలిని, ఆహ్లాదాన్ని అందిస్తుంది. శిక్షగా గాలి: అవిశ్వాసుల (కాఫిర్ల) పట్ల ఇది శిక్షగా మారుతుంది. ఉదాహరణకు 'ఆద్' జాతిపై వచ్చిన తుఫాను గాలి వంటిది, అది తగిలిన ప్రతి వస్తువును నిర్జీవంగా (శిథిలావస్థకు) మార్చేసింది. పంటలను, చెట్లను పాడుచేయడానికి లేదా పశువుల నాశనానికి ఇది హెచ్చరికగా కూడా రావచ్చు.గాలిని తిట్టడానికి బదులు, ప్రవక్త (స) ఇలా నేర్పారు: మేలు కోరండి: "ఓ అల్లాహ్! ఈ గాలి దేని కోసమైతే (వర్షం మొదలైన మేలు కోసం) పంపబడిందో, ఆ మేలును మాకు ప్రసాదించు" అని అడగాలి. కీడు నుండి రక్షణ వేడుకోండి: "ఓ అల్లాహ్! ఈ గాలి దేని కోసమైతే (వినాశనం, ఆస్తి నష్టం వంటి కీడు కోసం) పంపబడిందో, ఆ కీడు నుండి మాకు రక్షణ కల్పించు" అని ప్రార్థించాలి. పాపాత్ముడైన ముస్లింను దూషించడం ఒక ముస్లిం పొరపాట్లు చేసినా లేదా దైవ విధేయతలో నిర్లక్ష్యం వహించినా, అతడిని తిట్టడం లేదా దూషించడం చేయకూడదు. ఎందుకంటే మనం అతడిని దూషిస్తే, అతను మరింత మొండిగా మారి, ధర్మానికి దూరమైపోయే ప్రమాదం ఉంది. ఇది అతడిని షైతాన్ మార్గంలోకి నెట్టడమే అవుతుంది. హజ్రత్ అబు దర్దా (రజి) గారి హితబోధ: అబూ ఖులాబా (రహ్మ) ఒక సంఘటనను వివరించారు: హజ్రత్ అబు దర్దా (రజి) ఒక దారి గుండా వెళ్తుండగా, ఒక వ్యక్తి ఏదో పాపం చేసినందుకు ప్రజలు అతడిని తిడుతున్నారు. అది చూసి అబు దర్దా గారు ఇలా అడిగారు: "ఒకవేళ ఈ వ్యక్తి బావిలో పడిపోతే, మీరు అతడిని బయటకు తీయరా?"